Pages

Subscribe:

Rukum

.

Featured Posts

Wednesday, 19 December, 2012

रुकुम उज्यालो कार्यक्रम - दुई लघुजलविद्युत्बाट विद्युत उत्पादन सुरु

रुकुम, ४ पुस - जिल्लाका सबै घरधुरीमा दुई वर्षभित्र विद्युुत् सेवा पु¥याउने गरी २०६५ सालमा सरकारी योजनाको रूपमा सुरु गरिएको रुकुम उज्यालो कार्यक्रम तोकिएको समयमा पूरा नभए पनि पछिल्लो समयमा भएका उपलब्धिले रुकुमेलीमा केही आशा जगाएको छ ।
न्यून गतिमा अगाडि बढेको भन्दै आलोचित हुँदै आएको रुकुम उज्यालो कार्यक्रमले पछिल्लो समयमा दुई विद्युत् आयोजना सम्पन्न गरेर बिजुली बलेपछि जनतामा केही आशा जगाएको छ । कार्यक्रम सुरु गरिएको झन्डै चार वर्षपछि जाङ गाविसमा पहिलो पटक १७ किलोवाट क्षमताको लघुजलविद्युत् सम्पन्न भएको हो ।
सरकार, स्थानीय निकाय र स्थानीय बासीन्दाहरूकोे संयुक्त लगानीमा जिल्लाका दुई गाविस जाङ र साँखमा बिजुली बलेको हो । दोख्लाबाङ खोलाबाट जाङ गाविसमा बिजुली बलेपछि वडा नंं. १ का १ सय ४१ घरपरिवारले विद्युत् सेवा पाएका छन् । गाउँमा पहिलो पटक विद्युत् आयोजना सम्पन्न भएपछि स्थानीयवासीले नाचगानसहित भव्य कार्यक्रम गरेर रमाए ।
सरकारको २५ लाख, दातृ निकायको २३ लाख ८० हजार, गाविसको ३ लाख, स्थानीयवासीको २ लाख तथा स्थानीय श्रमदान गरी करिब ७० लाख रुपैयाँमा आयोजना सम्पन्न भएको हो । लघु जलविद्युत् उपभोक्ता समितिका कोषाध्यक्ष नरेन्द्र घर्तीले दुर्गम गाउँमा पहिलो पटक बत्ती बल्दा स्थानीयहरूमा खुसीको सीमा नै नभएको बताए । “सदरमुकामबाट १९ कोष टाढाको दुर्गम बस्तीमा पहिलोपल्ट बत्ती बल्दा दुर्गममा पनि सरकार छ भन्न्ने स्थानीय जनताले महसुस गरेका छन्,” घर्तीले भने, “विद्युत् सेवा सुरु भएपछि घर–घरमा टेलिभिजन राख्ने लहर चलेको छ ।” त्यस्तै जिल्लाको अर्को गाविस साँख गाविसमा पनि बिजुली बलेपछि स्थानियवासी हर्षित छन । स्थानीय लाबाङ सिप्चा खोलाबाट ७ किलोवाट क्षमताको विद्युत् उत्पादन गरिएको रुकुम उज्यालो कार्यक्रमले जनाएको छ ।
उक्त आयोजनाबाट १ सय ५० घरपरिवार लाभान्वित रहेको बताइएको छ । २०६५ सालमा जिल्लाभरका ३७ हजार घरधुरीलाई लघुजलविद्युत् आयोजनामार्पmत कुल ३ मेघावाट विद्युत् उत्पादन गर्ने गरी कार्यक्रम थालनी गरिएको गरिएको थियो ।
कार्यक्रमअन्तर्गत १६ वटा लघु जलविद्युत् आयोजनाहरू निमार्णधीन रहेको रुकुम उज्यालो कार्यक्रमका जिल्ला संयोजक गोविन्दराज पोखरेलले जानकारी दिए । “यो आर्थिक वर्षभित्रमा निर्माण कम्पनी र समुदायको क्रियाशीलता बढेमा ती आयोजनाहरु सम्पन्न भई बिजुली बल्नेछ,” संयोजक पोखरेलले भने ।
कार्यक्रमअन्तर्गत ८४ वटा जलविद्युत् आयोजनाको विस्तृत सम्भाव्यता अध्ययन भएको छ भने ६५ वटा लघुजलविद्युत् आयोजना प्राविधिक मूल्यांकन समितिले स्वीकृत गरेको छ । यस वर्ष १५ वटालाई नियमित अनुदान रकम प्राप्त भइसकेको र ९ वटा आयोजनाको लागि थप आर्थिक सहयोग स्वीकृत भइसकेको संयोजक पोखरेलले जानकारी दिए ।
संयोजक पोखरेलका अनुसार रुकुमको सोलाबाङमा स्थानिय साँख खोलाबाट उत्पादन गर्न लागिएको लघुजलविद्युत् आयोजनाको काम पनि अन्तिम चरणमा पुगेको छ । ६० किलोवाट क्षमता रहेको उक्त आयोजनबाट सोलाबाङ व्यापारिक केन्द्र तथा अन्य आसपासका गाउँमा समेत विद्युत् सेवा प्रदान गरिने छ ।

Source : Megharaj Khadka ( Karobaar Daily)

जनश्रमदानबाट सिचाई कुला निर्माण

रुकुमको वाँफिकोट गाविस वडा नं. ९ जग्रामा स्थानीयवासिले जनश्रमदानबाट सिचाई कुला निर्माण गरेका छन् । स्थानीयले झण्डै १ लाख ६७ हजार ९ सय वरावरको श्रमदान गरी सिचाई कुलो निर्माण गरेको सिचाई उपभोक्ता समितिका अध्यक्ष हर्कवहादुर केसीले जानकारी दिनुभयो । यस भन्दा ३ वर्ष अगाडीसम्म स्यार्पुतालको पानीले सिचाई गर्दै आएको भएपनि विद्युत नहरमा पानीको अपुग पश्चात सिचार्य हुन सकेको थिएन । विद्युत विस्तारमा पानीको मात्रा वढाइएपछि सिचाई गर्न नपाएका कृषकहरुले हाल छिपछिपे मुलबाट पानी ल्याइ सिचाइ गर्न थालेको वताइएको छ । एक हजार मिटर पाइप जडान गरी सिचाई पु¥याइएपछि उक्त सिचाईबाट १० घर परिवार लाभान्वित भएको समितिका सदस्य डाइमन केसीले वताउनुभयो ।

by Birbahadur Malla

Tuesday, 12 June, 2012

स्वास्थ्यकर्मीले असोजसम्म विदा नपाउने

हरिविष्णु ओली
रुकुम २६ जेठ । सरुवा रोगको महामारीलाई नियन्त्रण गर्न जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालय रुकुमले मातहतका स्वास्थ्यकर्मीहरुलाई जेठदेखि असोजसम्म विदामा नछाड्ने भएको छ । सरुवा रोगको प्रकोप व्यवस्थापन गर्न यस्तो कदम चालेको हो । जेठदेखि झाडापखाला, हैजा, टाईफईड ज्वरो र इन्फ्लुईन्जा लगायतका सरुवा रोगको प्रकोप देखा पर्ने भएकोले स्वास्थ्यकर्मीहरुलाई कडाई गरिएको जनस्वास्थ्य प्रमुख डा.यदुचन्द्र घिमिरेले बताए । डा.घिमिरेले भने–‘विगतको जस्तो महामारी आउन नदिन, आबश्यक औषधिको व्यवस्था गर्न र तत्काल घट्नास्थलमा पुगी विरामीहरुको उपचार सेवा पु¥याउन यो उपाय निकालिएको हो ।’ जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालयले प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्र,स्वास्थ्य चौकी र उपस्वास्थ्य चौकीहरुलाई   छ बुँदे निर्देशन पठाईसकेको छ । निर्देशनमा उल्लेख भए अनुसार स्वास्थ्य संस्थामा कम्तीमा १० प्याकेट जीवनजल मौज्दात भैरहनुपर्ने छ । यस अवधिमा महामारीको प्रकोप नियन्त्रण गर्न प्रहरी चौकी, स्थानीय विद्यालय,गाउँ विकास समितिको कार्यालय र गैरसरकारी संस्थाहरुसँग समन्वय गरी शुद्ध खानेपानीको लागि चेतना फैलाउने कार्यक्रम तय गरेको जनस्वास्थ्य कार्यालयले जनाएकोछ । जिल्ला अस्पताल,सल्लेका सुपरिटेन्डेन्ट डा. युधिष्ठिरराज खड्काले भने–‘सर्वसाधारणको पानी उमालेर खाने वानी छैन । फिल्टरको साधन प्रयोग हैसियत सवैकोमा हुँदैन । त्यसैले निर्मलीकरण चक्की वितरण गरियो  र प्रयोग गर्न सिकाइयो भने महामारीमा धेरै नियन्त्रण हुन्छ ।।’

जीप दुर्घटना १ को मृत्यु ६ गम्भीर

रुकुम ३० जेठ-  मंगलबार विहान नेपाली सेनाको जीप दुर्घटनामा  परि गम्भीर घाइते भएका  ३ जना सेनाका सिपाहीहरुलाई  हेलिकप्टरबाट  थप  उपचारका लागि काठमाडौं लगिएको छ । दुर्घटनामा सामान्य घाइते भएका सडक निमार्णका एक ठेकेदारलाई भने उपचार लागि जिल्ला अस्पताल सल्ले रुकुमका ल्याईदै गरिएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय रुकुमले जनाएको छ । दुर्घटनामा परि काभ्रे जिल्ला घरभई बाटोकाज रुकुममा कार्यरत सिपाही आशालाल तामाङको घटनास्थलमै मृत्यु भएको थियो । साँख गाविसको घोरखानीमा रहेको नेपाली सेनाको अस्थायी क्याम्पबाट रुकुमकोट गाविस जाँदै गर्दा बा १ ज ६३०६ नम्बरको जीप रुकुमकोट गाविस १ रानीकोटमा दुर्घटना भएको हो ।  जीप दुर्घटनाको कारण खुल्न सकेको  छैन्। जीप सडकवाट अनियन्त्रित भई करिब १५ मिटर तल खसेको बताइएको छ । मुसीकोट बुतिर्वाङ सडक निमार्ण कार्यदलको जिम्मा लिएको नेपाली सेनाको एक टुकुडी साँख गाविसको घोरखानीमा बस्दै आएको थियो ।
Source: Meghraj Khadka

Wednesday, 6 June, 2012

रुकुमकोटमा गोलमेच सम्मेलन

रुकुम । रुकुमकोटमा संवादद्धारा शान्तिका लागी सहकार्य गोलमेच साझा सवाल कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ । नेपाल मगर संघ रुकुमको आयोजना र आदीवासी जनजाती उत्थान राष्ट्रिय प्रतिष्ठानको सहयोगमा कार्यक्रम सम्पन्न भएको हो । आदीवासी जनजाती उत्थान प्रतिष्ठानद्धारा संचालित शान्ति निर्माण परियोजना अन्तरगत आयोजना गरिएको साझा संवाल कार्यक्रममा द्धन्द्ध उत्पन्न तथा रुपान्तरणका वारेमा छलफल भएको छ । कार्यक्रमका सहभागिहरुले भावनात्मक सद्भाव कायम गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन् । कार्यक्रममा आदीवासी जनजाती उत्थान प्रतिष्ठानले संचालन गरेको परियोजनाका मध्यश्चिमाञ्चल कोर्डिनेटर चलन लिम्वुले परियोजनाको लक्ष्य उदेश्यका वारेमा स्पष्ट पार्नुभएको थियो । कार्यक्रमका सहभागिहरुले जातीय र भावनात्मक सद्भाव कायम गर्न सकेमा मात्र द्धन्द्ध न्यूनिकरण हुने वताएका छन् । पुर्वाआग्रह र प्रतिसोचले एक आपसमा मेलमिलाप हुने नसक्ने भन्दै त्यसलाई सद्भावमा परिणत गर्नुपर्ने उनीहरुको जोड छ । कार्यक्रममा पुस्तक चन्दले प्रस्तुत गर्नुभएको द्धन्द्ध रुपान्तरण र शान्ति प्रकृयामा सरोकारवालाहरुको भुमिका समेटिएको कार्यपत्रमाथि पनि छलफल भएको छ । कार्यक्रममा सरकारी तथा गैरसरकारी कार्यालयका प्रमुख तथा प्रतिनिधि, राजनैतिक दलका प्रतिनिधि, शिक्षक, विद्यार्थी, स्थानीय व्यापारी लगायतको सहभागिता रहेको थियो । नेपाल मगर संघ रुकुमका अध्यक्ष पहलसिंह घर्तिमगरको अध्यक्षतामा भएको कार्यक्रमको संचालन संघका सचिव पुनराज घर्तिमगरले गर्नुभएको थियो ।


Source : Bir Bahadur Malla  (Rukumonline.com)

Wednesday, 18 April, 2012

मुसिकोट–धाउने सडकमा वस संचालन

वीरवहादुर मल्ल
वैशाष ५, रुकुमको मुसिकोट देखी रुकुमकोट धाउने सडक खण्डमा आजदेखी वस सेवा संचालनमा आएको छ । सिस्ने हिमाल वस तथा मिनि वस यातायात व्यवसायी समिति रुकुमले वस सेवा संचालनमा ल्याएको हो । यात्रुहरुको मागलाई मध्यनजर गर्दै गाडी संचालन गरिएको सिस्ने हिमाल यातायात व्यवसायी समितिका महासचिव तिलक वस्नेतले जानकारी दिनुभयो । महासचिव वस्नेतका अनुसार मुसिकोट धाउने सडकमा आजदेखी दैनिक ४ वटा गाडी संचालनमा रहनेछन् । अवदेखी पहिलेभन्दा यात्रुहरुले कम भाडामा यात्रा गर्न पाउने भएका छन् । यसभन्दा पहिले जीपमा ३ सय ५० तिर्दै आएका यात्रुहरुले २ सय ७५ रुपियामा धाउने मुसिकोट सडकमा यात्रा गर्न पाउने समितिले जनाएको छ ।।

Wednesday, 4 April, 2012

रुकुमकोटको पूर्बाधार विकासका योजना र कार्यक्रमहरु २०६८


रुकुमकोट रुकुम जिल्लाको पूर्वीभेगको दुर्गम, बिकट, हिमाली, लेकाली भुभाग जहाँ मगर जातिहरुको बस्ति अधिक रहेको, पर्यटन विकासको प्रशस्त सम्भावनाहरु भएको क्षेत्र र पश्चिम तर्फका विभिन्न जातिहरुको बसोबास भएको केही सुगम ठानिएका बेसी पहाडी पर्यटन क्षेत्र भएका बस्तीहरुको बीचमा पर्ने जिल्लाकै केन्द्र, प्रमुख रमणीय, ऐतिहासिक स्थल हो । रुकुमकोटकै प्रसिद्वीबाट रुकुम जिल्लाको नामाकरण गरिएको थियो र सुरुमा यहाँ जिल्लाको सदरमुकाम रहेको थियो । त्यसभन्दा पहिले रुकुमकोटमा मगर राजा,बोक्सेजार भन्ने भोटे राजाहरु थिए, पछि रुकुमे शाही राजाहरुको राज्य थियो, अझै पनि ती राजाहरुको दरबारका भग्नावशेषहरु छदैछन् । बाउन्न टाकुरी त्रिपन्न पोखरी नामबाट प्रख्यात रुकुमकोट होचा अग्ला थुम्काहरुबाट सजिएको भौगोलिक संरचना, समुन्द्र सतहदेखि करिब ८०० मि. उचाइमा बग्ने सानोभेरी नदी र रुकुमगार खोलाको संगम स्थल बिशाल धाउने बगर फाँटबाट उठेको सुन्दर पहाडी उपत्यका हो । यसको सिरानमा १५३६ मि. उचाइमा बनेको प्राकृतिक जलासय, अलौकिक कमलका फूलहरुले सजिएको कमलदह, बराह, कुटुम्बुरी र शिवजीका मन्दिरहरु, अर्घाकारको प्राकृतिक छिप्रिदह, भगवतीको मन्दिरहरु भएको रुकुमकोटलाई बराह क्षेत्र मानेर प्रख्यात तिर्थस्थलमा पनि गनिन्छ । यहाँका बाउन्न टाकुरीका थुम्काहरु बिच–बिचमा लुकेका साना ठुला पोखरी आकारका फाँटहरुका बस्तीहरुको मनोरम प्राकृति बनोट, सन्तुलित हावापानी देख्ने जो कोहिको पनि आकर्षक र प्रशसंनीय स्थल हो । यहाँ पहिले पनि गाउँ बस्तीहरुको घनत्व, बजार, जिल्लाकै प्रमुख ब्यापारिक केन्द्र छदै थियो, हाल १८ वटा गा.वि.स. हरुको विकास प्रशासन सुरक्षासेवा केन्द्रहरु रहेका छन । शैक्षिक विकासका लागि यहा“ क्याम्पस, उच्च मा.वि. , मा.वि.हरु, नि मा.वि.हरु प्रा.वि.हरु र बोर्डिङ्ग स्कूलहरु सञ्चालित छन् । निर्माणाधिन मध्ये पहाडि लोकमार्ग र दाङ चुनबाङ्ग रुकुमकोट मोटर बाटो समेतको केन्द्र बनेको छ । हाल मुसिकोट, सोलाबाङ्गबाट रुकुमकोट सम्म र पूर्बतिरको काक्रि लुकुम सम्म मोटर यातायात सञ्चालन भएका छन्, मध्ये पहाडी लोकमार्गमा पनि यातायात सञ्चालन हुदै छन् । बस्ती विस्तारका लागि सुबिधायुक्त आकर्षक ठाउँ भएकोले रुकुमकोटमा गाउँ बस्ती र बजार विस्तार भइरहेको छ, उद्योग ब्यापारहरु बढी रहेका छन् र पर्यटन क्षेत्र बन्ने प्रशस्त सम्भावनाहरु छन् । त्यसैले रुकुमकोटमा शहरी विकास, पर्यटन क्षेत्र, नगर विकास घोषणा गर्र्नु पर्ने प्रबल सम्भाबनाहरुलाई मध्यनजर गरी त्यसका लागि पूर्बाधार विकासका योजना र कार्यक्रमहरु निर्धारण र निर्माण गर्नु अति आवश्यक भएकोले निम्न अनुसार रुकुमकोटको पूर्बाधार बिकासका गुरुयोजना र कार्यक्रमहरु रुकुमकोट गा.वि.स.को पा“चौ गाउं परिषदबाट निर्धारण गरीएको छ ।

१.गुरुयोजना निर्माण कार्यक्रमहरु ः
क) रुकुमकोटका बस्तीहरु बजार यद्योगव्यापार बडेर शहरीकरण बन्दै गइरहेकोले रुकुमकोट शहरीकरण विकासको सन्दर्भमा मध्ये पहाडी (पुष्पलाल) लोकमार्गको सम्भावित स्थानहरुमा ह्यूज सिटी बनाउने राष्ट्रिय योजना अनुसार रुकुमकोटलाई पनि २० वटा शहरीकरण गर्ने योजना भित्र पारिएको थिया,े गतवर्ष १० वटा शहरी विकास घोषणा हुदा आठौ नम्बरमा परेर पनि छुटाइएको रुकुमकोटलाई यसैवर्ष शहरी विकास योजना घोषणा गरी कार्यान्वयन गर्ने गराउनका लागि माग अनुरोध गर्ने ।
ख) पर्यटन क्षेत्र र शहरी विकास व्यवस्थापन गर्नका लागि रुकुमकोटका गाउबस्तीहरुलाई र विभिन्न ठाउका उद्योग व्यबसाय बजारहरुलाई आधुनिक शहरीकरण गर्ने गरी “रुकुमकोट शहरीकरण पूर्बाधार गुरु योजना” बनाइ कार्यान्वयन गर्न गराउन सम्बन्धित निकायहरुसंग माग अनुरोध गर्ने र स्थानीय स्तरबाट पनि पहल गर्ने ।

२. विकास प्रशासन सुरक्षा सेवाका कार्यक्रमहरु ः–
क) तत्काल रुकुमकोट गा.वि.स.मा ना.सु.स्तरको सचिव,लेखापाल,प्राबिधिक र का.स.हरुको थप दरबन्दि राख्न र फोन कम्प्युटर राखि फ्याक्स इमेलको ब्यवस्था गर्न साथै सभाहल सहितको कार्यालय भवन निर्माण गर्न माग अनुरोध गर्ने । ख) यहाँ भएका बैङ्कहरु द्वन्दका बेला हटाइएकोले रुकुमकोटमा बैङ्कहरुको अति आबश्यक हुँदा कृषि, ग्रामिण, बाणिज्य बैङ्कहरु स्थापना गर्न माग र पहल गर्ने ।
ग) रुकुमकोट सेवा केन्द्रमा रहेको जिल्ला प्रशासन शाखाबाट नागरिकता लगायत राहदानी फारम संकलन र वितरणको व्यबस्था साथै यस भेगको विकास प्रशासन सेवाका थप सुबिधाहरु उपलब्ध गर्न माग अनुरोध गर्ने ।
घ) यहाँ भएका कृषि पशु, वन, लगायतका शाखाहरुमा थप जनशक्ति र भौतिक साधनहरुको व्यवस्था गरी यस क्षेत्रको कृषि पशु वन विकास कार्यक्रमहरु प्रभावकारी बनाउन माग अनुरोध गर्ने साथै रुकुमकोटको सम्भावित क्षेत्रहरुको छनोट गरी फलफूल, तरकारी,मसला,जडिबुटि आदि नगदेबाली उत्पादन गर्न र दुध मासुको लगि पशु र माछा कुखुरा पालनका प्रभाबकारी कार्यक्रमहरु सञ्चालन गर्न सम्वन्धित निकायहरुसंग माग अनुरोध गर्ने ।
ङ) माल र नापीका कार्यालयहरुको शाखाहरु राखी जग्गा नापी र रजिष्ट्रेशन सुबिधाहरु उपलब्ध गराउन माग अनरोध गर्ने ।
च) खाद्य संस्थान, कृषि सामग्री जस्ता विभिन्न संस्थाहरुको डिपोहरु खोली उपभोग्य बस्तुहरु उपलब्ध गराउने माग अनुरोध गर्ने ।
छ) पूर्र्वी भेगकै सुरक्षा व्यवस्थाको लागि रुकुमकोटमा शसत्र प्रहरीको गुल्म वा नेपाली सेनाको गुल्म राख्ने माग अनुरोध गर्ने ।
ज) घनाबस्ती बजार सेवाकेन्द्रहरु रहेको छिप्रिदह र धाउने बजारमा प्रहरी चौकि स्थापना गर्न र टाकुरा चोकबजार र रुमालबारा मैदानमा प्रहरी बिट राख्न अनुरोध गर्ने ।
झ) रुकुमकोट क्षेत्रको मोटर मार्गहरुमा हाईवे क्लिङिक र सुरक्षाको व्यवस्था गर्न सम्बन्धित निकायहरुसंग माग गर्ने । ञ) टेलिभिजन,मोबाइल,टेलिफोन,रेडियो लगायतका सञ्चारका माध्यमहरुको सहज सुविधाका लागि आबश्यक टावरहरु निर्माण गर्न र टेलिफोन ल्याण्डलाइनहरु विस्तार गरिदिन माग अनुरोध गर्ने ।
ट) विद्युत आपुर्तीलाई नियमित र सुचारु गर्न सम्बन्धित निकायलाई अनुरोध गर्ने । रुकुम कोटलाई केन्द्रिय प्रशारण लाइनमा जोड्न माग गर्ने । रुकुमकोटलाई लोडसेडिङ मुक्त गर्न पहल गर्ने । प्रस्तावित रुकुमगार हाइड्रोपावर नाथिगाडखोला, कुचिबाङ्गखोला लगायतका र जिल्लाकै जलविद्युत योजनाहरु छिट्टै निर्माण गर्न माग र पहल गर्ने । ठ) रुकुमकोटको जनघनत्व र अरु गा.वि.स. हरुबाट बिरामीहरुको चाप बढि रहेकोले यहाँको स्वास्थ्य चौकीलाई स्तरवृद्धि गरी १५ सिट भएको अस्पताल स्थापना गर्न माग अनुरोध गर्ने । साथै बिरामी ओसर पसारको लागि एम्बुलेन्सको व्यवस्था गर्न माग र पहल गर्ने ।

३.वातावरण संरक्षणका कार्यक्रमहरुः
क)े रुकुमकोटको खोपीचारमा पर्ने उच्च लेकाली नौबैनी लेखको प्राकृतिक बनोट वनसम्पदा र पशुपंक्षीहरुको संरक्षण र सम्वद्र्धनका लागि ”नौबैनी लेकाली क्षेत्र” घोषणा गर्ने । साथै त्यहाको पूर्वी क्षेत्रमा गुरासवारी बनाउने व्यबस्था गर्न पहल गर्ने ।
ख) रुकुमकोट गा.वि.स. भित्रका सम्वन्धित वडाका वन क्षेत्रहरुमा वडाहरुले नै संरक्षण र सम्वद्धन गर्ने । आ–आफ्ना वडा भित्रका वन खाली डाडापाखाहरुमा एग्रोफरेष्टरी, हर्बोफरेष्टरी फू्रटफरेष्टरी र डालेघास लगाउने कार्यक्रम बनाइ सामुदायिक बृक्षारोपण गरी हरियाली क्षेत्र निर्माण गर्ने कार्यक्रमहरुको लागि माग र पहल गर्ने । साथै वडाहरुमा भएका सार्बजनिक जग्गाहरुको वडाहरुले नै सार्बजनिक उपयोगका लागि चौतारी, बगैचा, खेल स्थल बनाउने ।
ग) रुकुमकोटका बजारक्षेत्र लगायत गाउँ बस्तीहरुको फोहोरमैला ब्यवस्थापनका लागि मल बनाउने,जलाउने र रिसाइकिलिन गर्ने कार्यक्रमहरु सञ्चालन गर्ने साथै डम्पिङसाइड निर्धारण गरी फोहोर फाल्ने ब्यवस्था गर्न पहल गर्ने । घ) रुकुमकोट भित्रका सिमसार,रामसार क्षेत्रको अध्ययन, संरक्षण र सदुपयोग गर्न गराउन सम्बन्धित निकायसंग माग अनुरोध गर्ने ।

४.यातयात योजना र कार्यक्रमहरुः
क) दाङ्गबाट चुनवाङ्ग हुदै रुकुमकोट सम्मको निर्माणाधिन मोटर बाटोलाई मध्ये पहाडी लोकमार्गस“ग जोडिएको रुकुमकोट टाकुरा चोक बजारबाट मैदान रुमालबारा घट्टेखोला कुचिवाङ्ग,मैवाङ्ग पाथिहाल्ने हुदै चुनवाङ्ग जोड्ने कार्यमा जोरदार पहल गर्ने र केन्द्रिय योजनामा परी दाङ्गबाट निर्माण हुदै आईरहेकोले मध्ये पहाडी लोकमार्गबाट ह्याब्बी इक्वीमेन्ट्सहरु लैजान सजिलो हुने हुदा रुकुमकोट टाकुरा चोकबजार देखि निर्माण कार्य सुरु गर्न अनुरोध र पहल गर्ने ।
ख) रुकुमकोटमा पर्ने मध्य पहाडि लोकमार्गको डाडागाउ क्षेत्रबाट दाङचा छिप्रिदह आला पोखरा हुदै बालुवासंग जोड्ने निर्माणाधिन मोटर बाटो यसै बर्ष पूरा गर्न माग गर्ने ।
ग) बालुवादेखि पूर्व, उत्तर तिरका गा.वि.स. हरुलाई सुविधा हुने गरी बालुवादेखि भालुखाप्चे जामाबगर भएर सानीभेरी किनाराबाट रन्मा मैकोटमा पु¥याउने मोटर बाटो र जामाबगरबाट साथै मध्य पहाडि लोकमार्गको काडा काक्री, लुकुमबाट महत तर्फको र नाखा,राङसी कोल तकसेरा हुदै ढोरपाटन जोड्ने मोटर बाटो छिट्टै सम्पन्न गर्नकोे लागि माग अनुरोध गर्ने ।
घ) मध्येपहाडि लोकमार्गको कोरबासदेखि खोपीचार हुदै होर्दिङ पाथिहाल्ना सम्मको दाङ्ग रुकुमकोट मोटर बाटोसंग जोड्न माग पहल गर्ने ।
ङ) रुमालबाराको चौर देखि मध्य पहाडि लोकमार्गको इजर सम्म जोड्ने मोटर बाटो निर्माण गर्न माग पहल गर्ने ।
च) जिटिजेट्ले निर्माण गरिदिएको सोलाबाङ्ग बालुवा र धाउने रुकुमकोट मोटर बाटोहरु बाह्रैमैना चल्ने गरी मर्मत सुधार गर्न माग र पहल गर्ने ।
छ) रुकुमकोट भित्रका सबै गाउ बस्ती बजारहरुलाई छुने गरी रिङरोड निर्माण गर्न र सिस्ने क्याम्पस सम्मको मोटरबाटो निर्माण गर्न पहल गर्ने ।
ज) मध्ये पहाडि लोकमार्ग, दाङ्ग चुन्वाङ्ग रुकुमकोट मोटरबाटो, सोलावाङ्घ रुकुमकोट मोटरबाटा,े वालुवा रुकुमकोट मोटरबाटोहरुको संगमस्थल रुकुमकोटको उपयुक्त स्थानमा बस पार्क निर्माण गर्न र पेट्रोल पम्प राख्ने व्यबस्था गर्न माग अनुरोध गर्ने ।
झ) निर्माणाधिन मध्ये पहाडी लोकमार्गको रुकुम जिल्लामा पर्ने खण्डहरुलाई यसै वर्ष निर्माण कार्य सम्पन्न गर्न गराउन सम्बन्धित निकायहरुसंग माग अनुरोध गर्ने ।
ञ) यस जिल्ला भित्र चल्ने यातायात साधनहरुको नियमित समय तालिका, बस्तीहरुमा गाडीस्टपहरु तोकी दूरीको हिसावले भाडा दर र सहुलियत भाडाको सुनिश्चित व्यवस्था गर्न सम्बन्धित निकायहरुस“ग अनुरोध गर्ने ।

५. सार्वजनिक विकास निर्माणका कार्यक्रमहरु ः–
क) रुकुमकोटमा सिचाई व्यबस्थाको लागि कोर्जा कुचिवाङ्ग खोलाबाट नहर निर्माण गर्ने योजना सञ्चालन हुदा हुदै रोकिएको योजना हाईड्रोपावर समेत निकाल्ने गरी रुकुमकोट बहुउद्देश्यीय सिचाई योजना निर्माण गरिदिन सम्बन्धित निकायस“ग माग अनुरोध गर्ने ।
ख) रुकुमकोटका खानेपानी योजनाहरु मोटरबाटो निर्माणका क्रममा बाटोमा परी बिग्रिएको र टङ्किहरु जिर्ण हुनगइ खानेपानीको समस्या हुन गएकोले पुराना खानेपानी योजनाहरुको विस्तृत मर्मत सुधार गर्न, नयाँ योजना र धाराहरु थप गर्नको लागि माग अनुरोध गर्ने । साथै रुकुमकोटका पानीका स्रोत मूलधाराहरुको संरक्षण गरी उपयोग गर्ने कार्यक्रमहरु सञ्चालन गर्ने ।
ग) रुकुमकोटको रुक्मिणी उच्च मा.वि को बिशाल खेल मैदानमा आधुनिक रङ्गशाला र कबढहल निर्माण गर्न माग अनुरोध गर्ने ।
घ) सिस्ने क्याम्पसको चिउरेनीमा भएको जग्गा वरिपरि अरु जग्गा थप व्यबस्था गरी क्याम्पस भवन, छात्राबास, खेलमैदान बनाउन र शैक्षिक भौतिक साधनहरुको व्यबस्था गर्न माग र पहल गर्ने ।
ङ) रुकुमकोटको सेवा केन्द्रमा रहेका सरकारी घरहरुको मर्मत सुधार गर्न र सेवाकेन्द्र परिसरको सुधार निर्माण गर्न साथै रु.उ.मा.वि.को छात्राबास मर्मत सुधार गर्न सम्बिन्धिथत निकायलाइ अनुरोध गर्ने ।
च) रुकुमकोट छिप्रिदह स्थित त्रि.ज.मा.वि.को भवन प्रयोगशाला छात्रावास निर्माणका लागि माग अनुरोध गर्ने ।
छ) रुकुम जिल्ला भरी भएका वनस्पतिहरुको संरक्षितसदुपयोग गर्नका लागि रुकुमकोटमा खोजअनुसन्धान केन्द्र र जडिबुटी प्रसाधन केन्द्र खोल्न माग र पहल गर्ने ।
ज) रुकुमकोट भित्र रहेका कुचिवाङ, खोपिचारका स्लेटढुगा खानीहरु व्यवस्थित गर्ने र पहिले सञ्चालन भई रोकिएका काल्चे तामाखानी,सेरावाङ्ग,झुम्लावाङ्ग तामाखानी, कोर्जा, कुचिवाङ्गको फलाम खानी लगायत जिल्लाका विभिन्न स्थानका सम्भावित खानीहरुको अनुसन्धान गरी उपयोगमा ल्याउने व्यबस्था गर्न माग अनुरोध गर्ने ।

६.पर्यटन क्षेत्रको विकास कार्यक्रमहरु
क) रुकुम जिल्लामा भएका सिस्ने हिमालदेखि रन्मा मैकोटको पुथा हिमाल सम्मका डोल्पासंग जोडिएका हिमाली श्रृङखलाहरु त्यहाका रङ्गिन ताल तलैयाहरु, यार्षागुम्बा, लोटसल्ला जस्ता बहुमूल्य उपयोगी जडिबुटी बनस्पतिहरु भएको, लालपाटन, बुकिपाटन लेकाली बनहरु,नावर,कस्तुरी,रेडपण्डा,डाफे,मूनाल जस्ता हिमाली पशुपंक्षी भएको खण्डहरहरु, ढोरपाटन सिकारआरक्षण क्षेत्र,बाफिकोटको स्यार्पुदह, मुसिकोटको डिग्रेसाइकुमारी मन्दिर, रुकुमकोटको प्रसिद्ध कमलदह बराह,शिबजी,भगबतीका मन्दिरहरु,देवराली ओढार, पहिलेका राजाहरुको दरवारका भगनावशेषहरु झुम्लावाङको तामाको पैसा काट्ने ऐतिहासिक टक्सार, पोखराको तातोपानी , सानोभेरी फाटका बस्तीहरु ¥याफ्टिङ सञ्चालन हुनसक्ने ठूलो भेरी सानो भेरीको मिलन स्थल रिम्ना आठबिसको राढीज्यूला, चौरजहारीको सुन्दर उपत्यका सा“खको ठूलीदह, सानीदह, थबाङ्गको जलजला, तकसेराको मनोरम वस्ति, उत्तरगङ्गा माछेमूल, कोल किनवाङ्घचौरको भेडाको बथान निस्कने ओढार हिमाली लेकाली जनावर पशुपन्छीको वासस्थान लगायतका कतिपय पहिचान भएका र पहिचान हुन नसकेका भौगोलिक प्राकृतिक संरचनाहरुको धनि, बिभिन्न जातिहरुको संस्कार, संस्कृति खासगरी मगर जातिको हनसहन, भेष भुषा, भाषा र संस्कृतिहरुको सुरक्षित क्षेत्र भएको रुकुम जिल्लाको केन्द्रिय स्थल रुकुमकोट नै भएकोले पर्यटन क्षेत्र विकासका सम्भाबनाहरुको पहिचान र विकास गर्न सन्बन्धित निकायहरुस“ग माग र पहल गर्ने ।
ख) रुकुम जिल्लालाई पर्यटन क्षेत्र घोषणा गरी आवश्यक पूर्वाधारहरु निर्माणको लागि रुकुमकोटमा पर्यटन विकास गुरुयोजना बनाई कार्यान्वयन गर्न माग अनुरोध गर्ने ,
ग) बिदेशी पर्यटक र आन्तरीक पर्यटकहरुको सुविधा व्यबस्थाको लागि पर्यटन सम्बन्धी संघसंस्थाहरु होटेल, होमस्टे, रेष्टुरेण्ट रिसोर्टहरु खोल्न पहल गर्ने । साथै बिभिन्न दर्शनिय स्थल जानको लागि मोटरबाटो, घोरेटो र गोरेटो बाटाहरु बास स्थान बिश्राम स्थलहरुको र सुरक्षाको व्यबस्था गर्न पहल गर्ने ।
घ) पर्यटकहरु र जनसाधारणहरुलाई यातायातको सुबिधा पुग्ने गरी रुकुमकोटको उपयुक्त ठाउँमा दुइ वटा हेलिकेप्टर बस्न सक्ने गरी हेलिप्याडको निर्माण गर्ने र काठमाण्डौ, नेपालगञ्ज लगायतका ठाउहरुँबाट हेलिकप्टर सर्बिस सञ्चालन गर्न माग र पहल गर्ने ।
ङ) रुकुमकोटको बस्तीहरुलाई प्रमुख पर्यटन स्थल बनाउन कमलदह वरिपरिको क्षेत्र र वस्तिलाई पर्यटन क्षेत्र घोषणा गरी कमल दहलाई अन्तराष्ट्रिय सम्पदा सूचीमा समावेश गर्न माग र अनुरोध गर्ने ।
च) रुकुमकोटका पर्यटन क्षेत्र गाउवस्ति बजारहरुमा जाने बाटोहरुमा सांकेतिक होडिङ्घबोर्डहरु राख्ने व्यवस्था गर्ने ।

७. कमलदह क्षेत्रको एकिकृत विकास कार्यक्रम
क) कमलदहको ऐतिहासिक प्राकृतिक, धार्मीक र तीर्थ स्थलको खोज पहिचान गरी पर्यटन क्षेत्र र दर्शनिय स्थलको प्रचार प्रसार गर्ने ।
ख) बराहजीको मन्दिर निर्माण गर्न र कुटुम्बुरीघरको पर्खाल दहमाथि उठाउने योजनाको लागि थप बजेट माग अनुरोध गर्ने ।
ग) माथिल्नो दह किनारामा विष्णु नारायणको शिला स्थापना गर्न तल्नी दहमा गणेशको मन्दिर स्थापना, धर्मशाला, बृद्वाश्रम,पञ्चपल्लवका रुखहरु लगाई चौतारी निर्माण गर्न साथै शिवजीको मन्दिर मर्मत सुधार गरी बगंैचा निर्माण गर्न माग र पहल गर्ने ।
घ) बराहजीको मन्दिर वरिपरि, माथिल्नो दहको दुई ठाउँमा, तल्नी दहको वारिपारी महिला र पुरुषको लागि छुट्टाछुट्टै स्नान स्थलहरु र प्रतिक्षालयहरु निर्माण गर्न माग गर्ने ।
ङ) दहको वरिपरी गोरेटो बाटोको छेउमा फूलहरु रोप्ने र कताकतै बगैचा बनाई विश्राम बेञ्चहरु राख्न पहल गर्ने ।
च) दहपारीका गुफाहरुको खोजी गरी सुरक्षित र व्यबस्थित गर्न, दह बगेर पानी हराउने बाघदुलाको संरक्षण गरी दर्शनीय स्थल बनाउन पहल गर्ने । दहमा डुङ्गासयर गर्ने व्यवस्था गर्ने । साथै पुतली खानीमा पिक्निक पार्क कनाउने ।
छ) कमलको फूल, फल, जराहरुको सुरक्षित सदुपयोग गर्न तालचरी र हा“सहरुको संरक्षण र सम्वद्र्धन गर्न, दह पारीको बन संरक्षण सम्वद्र्धन गर्न र दहको सम्पूर्ण प्राकृतिक संरचनालाई सुरक्षित राखिरहनका लागि फोहोर गर्न, गाई भैसी छाड्न, मोटर गाडिहरु प्रबेश गर्न, घर टहरा बनाउन नदिन कडा नियम बनाई लागु गर्ने र बर्षादको याममा वारिपारीबाट बगेर आउने भलपानी रोक्न,े कमल दहलाई सफा गर्ने व्यवस्था गर्न पहल गर्ने ।
ज) बराहजी, शिवजी, बाहुन्ठाना गुप्तकाली भगवतीको पुजा व्यबस्थापन समिति गठन गरी कोष खडा गर्ने र कमलदहबाट हुने सबै आय स्रोतहरु कोषमा जम्मा गरी पुजा व्यबस्था र कमलदह संरक्षण सुधारको लागि खर्च गर्ने व्यबस्था गर्न पहल गर्ने ।
झ) बि.सं. १४१४मा मानब पाईला परेको बाहुन्ठानाको कोलडाडा शिला संरक्षण गरी दर्शनीय स्थल बनाउने ।

८. देवराली ओढारको संरक्षण कार्यक्रमहरु
क) देवराली ओढारका गुफाहरुको खोज पहिचान संरक्षण र व्यवस्थित गरी पर्यटकिय दर्शनिय स्थल बनाउन पहल गर्ने र प्रचार प्रसार गर्ने
ख) देवराली ओढार सम्म पुग्ने गोरेटो बाटो र बिच बिचमा बिश्राम चौतारीहरु बनाउने र त्यस वरिपरीको प्राकृतिक संरचनाहरु संरक्षण गर्न पहल गर्ने । साथै देवराली ओढार भित्र बत्ती पु¥याउन बिद्युत लाइन अथवा सोलार बत्तीको व्यबस्था गर्ने ।

९.रुकुमकोट कोटडा“डाको एकिकृत विकास कार्यक्रम
क) कोटडाडामा भग्नाबशेष रहेको ऐतिहासिक राजदरबारको उत्खनन् गर्न पुरातत्व विभागसंग अनुरोध गर्ने । त्यहाको ऐतिहासिक पक्षको खोज पहिचान गरी तत्कालीन राजाहरुको शिलालेख राख्ने र दर्शनिय स्थलको ब्यबस्था गरी प्रार प्रसार गर्ने । साथै कोटमा मौलो पुजा गर्ने परम्परा यथावत राख्न सम्बन्धित निकायहरुसंग बार्षिक दशैं बजेट माग गर्ने ख) कोटडाडाँको नागढुङ्गामा परम्परागत देखि नागपूजा गर्ने स्थलको पहिचान संरक्षण ब्यवस्था गरी दर्शनिय स्थल बनाउल पहल गर्ने ।
ग) कोटदरबार नजिकैको पहिलेका राजा बोक्सेजारलाई छोपेको ढुङ्गाको ऐतिहासिक पक्षको पहिचान र संरक्षणको ब्यवस्था गरी दर्शनिय स्थल बनाउन पहल गर्ने ।
घ) कोटडाडाको रुमालबारा घाटीमा वारिपारी बृक्षारोपन गरी चौतारीहरु बनाउन र स्वागतद्वार बनाउन पहल गर्ने ।
ङ) जनयुद्व कालमा भिडन्त भएको स्थान ठा“टिडाडाँको संरक्षण व्यबस्था गरी सहादत भएका ब्यत्तिहरुको नामको शिलालेख राख्न चौतारी बनाइ दर्शनिय स्थल बनाउन माग र पहल गर्ने ।
च) कोट रुमालबाराको झुम्का पोखरी डाडाँमा निर्मित सहिदपार्कको संरक्षण र सम्वद्र्धनको व्यबस्था गर्न पहल गर्ने । छ) झुम्का पोखरी, चैतेलाखुरी डाडाँबाट चारैतिरका हिमाली श्रृङखला, पर्बतीय माला, सूर्योदय र सूर्यास्तका दृष्यहरु देख्न सकिने स्थानमा दृष्यावलोकन मञ्च र बगैचा, चौतारी निर्माण गर्न माग र पहल गर्ने ।
ज) नौबैनी लेखमा भएको अष्ठनागको शीलालाई सुरक्षित र व्यवस्थित गरी दर्शनीय स्थल बनाउन पहल गर्ने ।
झ) खापिचारको द्वारेदेवस्थल, कुचिवाङको दारेवाङदेवस्थलहरुको संरक्षण, मेला लाग्ने प्रचलन व्यवस्थित गर्न पहल गर्ने ।

१०.छिप्रीदह एकिकृत विकास कार्यक्रम
क) छिप्रीदह स्थित श्री बिन्ध्याबासिनी भगवतीको मन्दिर निर्माण गर्न मन्दिर परिसरमा विष्णु नारायणको शिला, शिव लिङ्ग, गणेश, हनुमानको मुर्ती स्थापित गर्न र मन्दिर वरिपरी पर्खाल लगाइ बगैचा, बिबाह मण्डब पुजारी आवास पौवा निर्माण गर्न माग अनुरोध गर्ने ।
ख) छिप्रीदहको सरसफाइ गरी संरक्षणको लागि वरिपरी तारबार लगाउन घुम्ती गोरेटो बाटो बनाउने, पानीको स्रोत राख्न र पानीको निकासको व्यबस्था गर्न माग अनुरोध गर्ने र दहमा माछा, हाँस पालन गर्ने व्यवस्था गरी यसबाट हुने आम्दानी भगवतीको कोषमा जम्मा गरी दह संरक्षण, भगवतीको पूजा व्यबस्था गर्न पहल गर्ने ।
ग) छिप्रीदह स्थित श्री रुक्मिणी पुस्तकालय भवनको मर्मत सुधार गरी सञ्चालन गर्ने व्यबस्था गर्न माग र पहल गर्ने । घ) उपल्नो खाल्टाबोटको सार्बजनिक जग्गाको संरक्षण गरी खेल स्थल बनाउन पहल गर्ने ।
ङ) छिप्रीदहको चौरमा बिभिन्न चाडपर्बहरुमा मेला लगाउने र साप्ताहिक हाडबजार लगाउने व्यबस्था गर्न पहल गर्ने । साथै पञ्चपल्लव (बहर, पिपल, डुम्री, आ“प, समी) लगाउने व्यवस्था गर्ने ।
च) लुस्पाको प्रसिद्व धारा नजिकैको समीरुख एरियामा पिक्निक पार्क सार्बजनिक शौचालय निर्माण गर्न र लुस्पा पधेरो नजिकै क्रियापूर्तिशाला बनाउन पहल गर्ने ।
छ) बाहुनडेराको देउघर टाकुरीमा भग्नाबशेष रहेको देउवरकाजीको दरवारको उत्खनन् गरी संरक्षण गर्ने र ऐतिहासिक पक्षको पहिचान गरी शिलालेख राख्ने र दर्शनिय स्थल बनाउन पहल गर्ने ।
ज) सेराखेतको सार्बजनिक जग्गामा बहर पीपलको बृक्षारोपण गरी चौतारी र स्वागतद्वार निर्माण गर्न पहल गर्ने ।
झ) छिप्रीदह बजार व्यबस्थित गर्न, बाटाहरु सुधार गर्न र ढल निकासको व्यबस्था गर्न माग र पहल गर्ने ।

११. धाउने बगरफा“ट एकीकृत विकास कार्यक्रम ः

क) धाउनेको विशाल फा“टलाई सदुपयोग गर्न धाउनमा औद्योगिक क्षेत्रको व्यबस्था गर्न पहल गर्ने ।
ख) धाउने फाँटको पाल्नोपट्टी पोखरा गा. वि.स. मा पर्ने ढाका बगर भिङ छहरामा भएको तातोपानीको मूल संरक्षण उत्खनन्, गर्न सानो भेरी नदी नियन्त्रण गर्न मन्दिर,स्नान पोखरी, प्रतिक्षालय, बगैचा निर्माण गर्न सम्बन्धित निकायहरुसंग माग अनुरोध गर्ने र तातो पानीबाट शारीरिक रोगउपचार, पर्यटकीय स्थल, तीर्थस्थल बनाउन पहल गर्ने र प्रचारप्रसार गर्ने ।
ग) धाउने फाँटको विचमा बहने सानीभेरी नदीलाई नियन्त्रण गरी धाउने फाँट बजार बस्ती र पोखरा गाँउ वगरको संरक्षण गर्न अति आवश्यक भएकोले घारी धाउने देखि सिस्नेघारी सम्म सानो भेरी नियन्त्रण तटबन्धन निर्माण गर्र्न र धाउने फाँटको पूर्वमा रहेको घट्टेखोला पश्चिमको नाथिगार खोला नियन्त्रण तटबन्ध गर्न र धौलापैरो र कालोपैरो नियन्त्रण गर्न माग अनुरोध गर्ने ।
घ) धाउने फाँटको उपयुक्त स्थानमा दाहसंस्कारका लागि धाउनेघाट, निर्माण गर्न माग पहल गर्ने ।
ङ) सम्जेबगर वालुवा तिरको सानोभरी नदी र रुकुमगार नियन्त्रण टत्बन्ध गरी वालुवा वजार र समजेवगरको बस्तिलाई संरक्षण गर्न माग अनुरोध गर्ने ।
च) धाउनेसँग जोडिएको स्यालापाखा गा. वि .स को नाथिगारमा पर्ने देउवरकाजीको मन्दिर संरक्षण गर्न र नौधारी झरनालाई दर्शनिय स्थल बनाउन पहल गर्ने ।

१२.सामाजिक विकासका कार्यक्रमहरु ः–

क) रुकुमकोटमा सञ्चालित विद्यालयहरुमा समय अनुसारको आधुनिक प्राविधिक व्यवसायिक गुणस्तरीय शिक्षा व्यवस्थापन गर्दै सिस्ने क्याम्पसलाई बहुमुखी क्याम्पस बनाएर स्नाकोत्तर सम्मको शिक्षा दिने व्यबस्था गर्न पहल गर्ने
ख) यहाँ संचालित प्रस्तावित मा.वि., नि.मा.वि.,प्रा.वि.हरुलाई स्थायी स्वीकृती र शिक्षक दरबन्दी उपलब्ध गराउन र शैक्षिक, भौतिक विकासका लागि माग र पहल गर्ने ।
ग) साहित्यिक, साँस्कृतिक पक्ष र खेलकुदको विकासको लागि रुकुमकोटमा खेलकुद, समिति साहित्यिक समिति ,चित्रकला, गायन संगीत, नृत्यकला जस्ता साँस्कृतिक समितिहरु गठन गरी कला प्रतिभाहरुको विकास गर्ने कार्यक्रमहरु संचालन गर्ने ।
घ) यस गा.वि.स. भित्रका अपाङ्ग, बेरोजगारदलित, एकल पुरुष, एकल महिलाहरुको पहिचान गरी आर्थिक सामाजिक नैतिक विकास र वैयक्तिक जीवन निर्बाहका कार्यक्रमहरु संचालन गर्न माग र पहल गर्ने ।
ङ) सिप, शिक्षा नभएर, आय आर्जनको लागि परिश्रम गर्ने ठाउँ र मेसो नपाई बेरोजगारीको पीडाबाट छटपटाइरहेका युवा र वयस्क महिला र पुरुषलाई रोजगारी मुलक सीपमुलक र व्यसायिकमुलक तालिम दिने र स“गस“गै आर्थिक, भौतिक सहयोग गरी रोजगारीमा लगाउने प्रभावकारी व्यवस्था गर्न गराउन माग र पहल गर्ने ।
च) बेसहारा भई खान बस्न स्वास्थ्य उपचार गर्न नपाई दुःख पाएका बृद्धबृद्धाहरुलाई. राहत कार्यक्रमहरु सञ्चालन गर्न वृद्धाश्रमको व्यबस्था गर्न माग अनुरोध गर्ने । साथै वडा वस्तीहरुमा बयोबृद्ध भेला हुने बृद्ध पाटीहरु बनाउन माग र पहल गर्ने ।
छ) यूवाहरुलाई दुब्र्यसनी वन्न र कुलतमा फस्नबाट बचाउन युवा सचेतनामूलक कार्यक्रमहरु संचालन गर्न गराउन पहल गर्ने ।
ज) रुकुमकोटको समग्र परिचय दिने उद्देश्यले रुकुमकोटको ऐतिहासिक प्राकृृतिक, धार्मिक ,साँस्कृतिक र पर्यटकिय पक्षहरु समेटीएको ”रुकुमकोटको पहिचान” नामक पुस्तक प्रकासित गर्ने । साथै रुकुम जिल्लाकै हाल खबर, साहित्य, कला, संस्कृतिक तथा आर्थिक सामािजक राजनैतिक समीक्षा विश्लेषणहरु समेटिएको ”रुकुमेली आवाज” नामको साप्ताहिक पाक्षिक वा मासिक समाचार पत्रिका निकाल्न पहल गर्ने ।
झ) संचारको विकास, मनोरञ्जन, सामाजिक जनचेतनामुलक कार्यक्रमहरु सञ्चालन गर्ने गरी रुकुम एफ.एम. रेडियो स्थापना गर्न पहल गर्ने । साथै हाईभिजनहल, नाट्यशाला लगायतका अन्य मनोरञ्जन स्थलहरु सञ्चालन गर्न पनि पहल गर्ने ।
ञ) कमल फुल्ने मौसममा ”रुकुमकोट महोत्सव” गर्ने व्यवस्था गर्न आबश्यक पहल गर्ने ।
ट) रुकुमकोट गा.वि.स.लाई दिसामुक्त गा.वि.स.बनाउन स्थानीय व्यक्तिहरुलाई सक्रिय गराउने र विभिन्न टाउमा सार्वजनिक शौचालयहरु निर्माण गर्न गराउन सम्बन्धित निकायहरुस“ग माग अनुरोध गर्ने ।
ठ) सानाउद्योग व्यवसाय गर्न कृषि उत्पादन क्षेत्रमा रोजगारी बढाउन सहयोग पुग्ने गरी यस गा.वि.स.भित्र सहकारी सस्थाहरु खोल्न सञ्चालन गर्न पहल गर्ने ।
ड) रोजगार अभिबृद्धिका लागि सिपमूलक तालिमहरु दिने जस्ता प्राविधिक शिक्षालय, तालिम कन्द्र खोल्न सम्बन्धित निकायहरुसंग माग अनुरोध गर्ने ।
ढ) उपभोत्ताहरु र नागरिक समाजहरुको हकहितको लागि अग्रणी भूमिका खेल्ने उपभोक्ता हकहित संरक्षण मञ्च, नागरिक अधिकार, सामाजिक विकास, मानव अधिकार, स्वस्थ वातावरण शिक्षा जस्ता जनजागरण ल्याउने सामाजिक संघसस्थानहरु खोली कार्यक्रमहरु सञ्चालन गर्न पहल गर्ने ।
ण) रुकुमकोटका बाउन्न टाकुरी त्रिपन्न पोखरीहरुको पहिचान र नामाकरण गर्न पहल गर्ने ।
त) आकर्षक र सुविधायुक्त रुकुमकोट बस्ति शहरीकरण बन्ने प्रबल सम्भावना भएकोले यहांको आर्थिक, सामाजिक, सांस्कृतिक पर्यटन क्षेत्रको विकासका कार्यक्रमहरुमा सहभागी हुन, उद्योग व्यवसाय, व्यापारहरु सञ्चालन गर्न उद्योगपति, व्यापारी, बद्धिजिवीहरु र ईच्छुक व्यक्तिहरुलाई आह्वान गर्ने र आवश्यक सहयोग गर्ने ।

१३.योजना कार्यक्रमहरु कार्यान्वयन सम्बन्धमा ः
उपरोक्त अनुसारका रुकुमकोटका पूर्वाधार विकास योजना र कार्यक्रमहरु मध्ये कतिपय उद्योगी व्यापारी व्यक्तिहरु र संघस्सथाहरुबाट गर्न सकिने र गर्नुपर्ने छन् भने कतिपय स्थानीय स्तरबाट गर्न सकिने र गर्नुपर्ने कार्यक्रमहरु सम्बन्धित गा.वि.स. बाट संचालन गर्ने । उपरोक्त विकास योजना र कार्यक्रमहरु स्वीकृत गरी अगाडी बढाउन सहयोगका लागि इलाका परिषदमा पेश गर्ने । जिल्लाबाट गर्नुपर्ने विकास योजनाका कार्यक्रमहरु कार्यान्वयन गर्न, गराउन र केन्द्रमा सिफारिस गरि पठाउन रुकुम जिल्ला परिषदमा पेश गरी अनुरोध गर्ने । जिल्लामा रहेका विकास प्रशासन सुरक्षाका निकायहरुमा पनि पेश गरी सम्वन्धित योजना र कार्यक्रमहरु कार्यान्वयन गर्न, गराउन अनुरोध गर्ने । राष्ट्रिय स्तरबाट गर्नु गराउनु पर्ने कार्यक्रमहरु चालु आ.ब.२०६८÷०६९ को बजेट र कार्यक्रमहरुबाट र आउदो आ.व. २०६९÷०७० को योजना वजेट र कार्यक्रमहरुमा समावेश गर्न, गराउन सम्माननीय प्रधानमन्त्री ज्यू लगायत सबै मन्त्रालयहरु ,सम्वन्धित विभागहरु समक्ष पेश गरी माग अनुरोध गर्ने । सबै राजनैतिक दलहरु जिल्लाका जन प्रतिनिधीहरु समक्ष कार्यक्रम पेश गरी कार्यान्वयन गर्न, गराउन अनुरोध गर्ने । साथै विभिन्न कार्यक्रमहरुमा सहयोग गर्न विदेशी नियोगहरु गैर सरकारी संघ संस्थाहरुसंग पनि माग अनुरोध गर्ने ।

प्रस्तुतकर्ताहरुको सम्पर्क ठेगाना

१.गाउविकास समितिको कार्यालय रुकुमकोटको फोन नं. फ्याक्स ९९३८८००९१ ईमेल तजबउबपगधबच२थबजयय।अयm गा.वि.स. सचिव श्री कमल घर्तीे मोबाईल नं. ९७४८५२६८१५

२.रुकुमकोटको पुर्बाधार विकास व्यवस्थापन समिति
क) संयोजकः श्री तारकबहादुर शाह (मल्लं)मो.नं. ९६३८८५५९८८, ९८०८४२३४१३
ख) व्यवस्थापकः श्री पूर्ण जङ्ग शाह (नेपाली काङ्ग्रेस) मो.नं. ९७४८५२६८०७ण्
ग) विशेष सल्लाहकारः श्री लोकेन्द्रबहादुर शाह (भू.पु.रा.पं.स) मो.नं.
घ) विशेष सल्लाहकार श्री नन्दलाल शर्मा (नेकपा एमाले) मो.नं.९७४८०५८१४४
ङ) प्रतिनिधि श्री बासुदेव गौतम (ए.ने.क.पा. माओबादी) मो.नं.९६३८८०८२०६
च) प्रतिनिधि श्री शिवकुमार शाही (रा.ज.मो.) मो.नं.
छ) प्रतिनिधि श्री बलबहादुर शाही (अध्यक्ष कमल दह सं.स) मो.नं.९७५८५०१५११
ज) प्रतिनिधि श्री टोपबहादुर मल्ल अध्यक्ष त्रि.ज.मा.वि. मो.न ९७४११७८१९६
झ) प्रतिनिधि श्री बलबहादुर जि. एम. (अध्यक्ष जनजाति) मो.न.९७४५०३८५३१

रुकुमकोटको पूर्वाधार विकास व्यवस्थापन समिति

१. श्री तारकबहादुर शाह (मल्ल) (समाजसेवी) संयोजक
२. श्री पूर्ण जङ शाह (उप सभापति ने.का) व्यवस्थापक
३. श्री कमलबहादुर घर्ती (गाविस सचिव पदेन) कार्यालय सचिव
४. श्री गुरुप्रसाद शर्मा (इन्जिनियर) प्राविधिक सल्लाहकार
५. श्री गणेश हमाल (अधिवक्ता) कानूनी सल्लाहकार
६. श्री लोकेन्द्रबहादुर शाह (भूपू रा.प.स) विशेष सल्लाहकार
७. श्री नन्दलाल शर्मा (सदस्य केन्द्रिय स्कूल विभाग नेकपा एमाले) विशेष सल्लाहकार
८. श्री जयबहादुर मल्ल (एनेकपा माओवादी) प्रतिनिधी
९. श्री शिवकुमार शाही (राजमो) प्रतिनिधी
१०. श्री वासुवेद गौतम (अध्यक्ष उमावि रुकुमकोट) प्रतिनिधी
११. श्री कुष्ण गौतम (प्रार्चाय रु उमावि) प्रतिनिधी
१२. श्री पञ्चबहादुर केसी. (सह–प्राचार्य) प्रतिनिधी
१३. श्री टोपबहादुर मल्ल ( अध्यक्ष त्रिजमावि) प्रतिनिधी
१४. श्री टिकाराम उपाध्याय (नेकपा एमाले) प्रतिनिधी
१५. श्री मोहनबहादुर के.सी (अध्यक्ष नेराशि संगठन, रुकुम) प्रतिनिधी
१६. श्री हरिकृष्ण गौतम (भूपू गाविस अध्यक्ष) प्रतिनिधी
१७. श्री बसन्तकुमार श्रेष्ठ (अध्यक्ष उबा संघ) प्रतिनिधी
१८. श्री नलजङ समाल मल्ल (अध्यक्ष जेष्ठ नागरिक) प्रतिनिधी
१९. श्रीमती शुशिला दाहाल ( सचिव अनेम संघ) प्रतिनिधी
२०. श्री के रामबहाुदर बुढाथोकी (अध्यक्ष नागरिक मञ्च) प्रतिनिधी
२१. श्रीमती विष्णु देवकोटा (अध्यक्ष एकल महिला) प्रतिनिधी
२२. श्री यज्ञप्रकाश मल्ल (अध्यक्ष सहकारी संस्था) प्रतिनिधी
२३. श्री डिल्लीबहादुर चन्द (सभापति स्ववियु रुकुमकोट) प्रतिनिधी
२४. श्री बलबहादुर जिएम (अध्यक्ष जनजाति) प्रतिनिधी
२५. श्री बलबहादुर शाही (कमल दह संरक्षण समिति) प्रतिनिधी
२६. श्री जयबहादुर खत्री (नागरिक समाज) प्रतिनिधी
२७. श्री तालसिङ बुढा (नागरिक समाज) प्रतिनिधी
२८. श्री डम्बर बुढाथोकी (समाज सेवी) प्रतिनिधी
२९. श्री गणेश बुढामगर (नागरिक समाज) प्रतिनिधी
३०. श्री यमबहादुर हमाल (समाजसेवी) प्रतिनिधी
३१. श्री रामेश्वर सुनार (अध्यक्ष दलित मुक्ति समाज) प्रतिनिधी
३२. श्री केशव शाह (एमाले) प्रतिनिधी
३३. श्री प्रकाश वली (पत्रकार) प्रतिनिधी

रुकुम जिल्लाको पर्यटन गुरुयोजना

वीरवहादुर मल्ल । रुकुम, चैत्र २२ । रुकुम जिल्लाको पर्यटन विकास तथा व्यवस्थापनका लागि गुरुयोजना बन्ने भएको छ । योजना तर्जुमा गर्न बुधबार नेपाल पर्यटन वोर्ड र जिल्ला विकास समिति रुकुमबीच सम्झौता भएको छ ।

जिल्लाको ऐतिहासिक, साँस्कृतिक, धार्मिक एवं आकर्षणहरुलाई योजनावद्ध विकास गरी पर्यटकीय विस्तारबाट स्थानीय स्तरमा आर्थिक लाभ गर्ने उदेश्यले पर्यटन गुरुयोजना वनाउन द्विपक्षीय सम्झौता भएको हो । योजना तर्जुमा कार्य सम्पन्न गर्नका लागी नेपाल पर्यटन वोर्डले परामर्शदाताको टोली बनाउने भएको छ । परामर्शदाताको टोलीमा योजनाविद्, सामाजिक तथा आर्थिक विश्लेषक, भौगोलिक सूचनाविद र इन्जिनियर रहने बताइएको छ । बुधबार गरिएको सम्झौता अनुसार बोर्ड, जिल्ला विकास समिति र परामर्शदाताले जिल्लाका सरोकारवाला निकायसंग छलफल गरी स्थलगत भ्रमणको खाका तयार गरिने छ । स्थलगत अध्ययनपछि निर्माण गरिएको पर्यटन योजनाको मस्यौदा जिल्लाका सरोकारवाला माझ प्रस्तुत गरिने सम्झौतामा उल्लेख छ ।

निर्माण गरिएको पर्यटन गुरुयोजना पर्यटन बोर्डले जिल्ला विकास समितिलाई हस्ताण्तरण गर्नेछ । सम्झैतामा परामर्शदातासंग सम्झौता भएको ६ महिनाभित्र योजना तर्जूमा कार्य सम्पन्न गरिसक्नुपर्ने छ । नेपाल पर्यटन वोर्डका प्रवन्धक सुनिल गरेका छन् । सम्झौताको साक्षीमा र्यटन बोर्डका अधिकृत खड्गविक्रम शाह र जिल्ला विकास समितिका कार्यक्रम अधिकृत चिन्तामणी दाहाल रहेका छन् ।

Tuesday, 7 February, 2012

हिमपातले रुकुमको जनजीवन कष्टकर

रुकुम, २५ माघ । जिल्लाका अधिकांश लेकाली भू–भागको साथै पूर्वी क्षेत्रमा व्यापक हिमपात भइरहेको छ । हिजो साँझबाट पर्न सुरु भको हिउँ अझै जारी रहेको स्थानीयवासीले जानकारी दिएका छन् । जिल्लाका पूर्वी गाविस हुकाम, रन्मामैकोट, तकसेरा, महत, कोल, मोरावाङलगायतका ठाउँमा करिब दुई फिट हिउँ जमेको बताईएको छ । हिजो राति १० बजेबाट पानीसँगै हिमपात हुन थालेपछि सर्वसाधारण घरबाहिर निस्कन सकेका छैत्र् भने पशुचौपाया पनि घरभित्रै रहेका छन् । दुई हप्ताअघि परेको हिउँ पग्ली नसक्दै थप हिमपात भएपछि जिल्लाका सबै लेकाली क्षेत्रको जनजीवन थप कष्टकर बनेको छ ।

हिमपातले जिल्लाका लेकाली क्षेत्रमा लगाइएको तोरीमा पनि व्यापक क्षति पु¥याएको कृषकले बताएका छन् । यसैबीच, सदरमुकाम खलङ्गाको बह्राटाकुरा मैदानमा जारी मध्यपश्चिमाञ्चल क्षेत्रस्तरीय तेक्वान्दोका छनोट चरणका आज हुने खेल पनि पानीका कारण प्रभावित हुने जिल्ला खेलकुद विकास समितिका अध्यक्ष गजेन्द्रबहादुर ओलीले बताए । आगामी फागुन १४ देखि सुरु हुने छैटौँ राष्ट्रिय खेलकुदमा सहभागिता जनाउने खेलाडी छनोट गर्न आयोजना गरिएको प्रतियोगितामा मुगुबाहेक मध्यपश्चिमका १४ जिल्लाका करिब ३०० भन्दा बढी खेलाडीले प्रतिस्पर्धा गरिरहेका छन् ।

रुकुमलाई युद्ध पर्यटनका रुपमा चिनाउनुपर्छ- मन्त्री विष्ट

काठमाडौं, माघ २४ । पर्यटन तथा नागरिक उड्ड्यनमन्त्री लोकेन्द्र विष्ट मगरले प्राकृतिक र अन्य हिसाबले पनि रुकुम सुन्दर भएका कारण त्यस ठाउँले पर्यटनको अत्यन्त ठूलो सम्भावना बोकेको भन्दै रुकुम जिल्लालाई युद्ध पर्यटनका रुपमा चिनाउनुपर्ने बताएका छन् ।

अखिल (क्रान्तिकारी) रुकुम काठमाडौँ सम्पर्क समितिद्वारा आयोजित ‘रुकुममा पर्यटनको सम्भावना र विद्यार्थीको भूमिका’ विषयक अन्तक्र्रिया कार्यक्रममा एकीकृत नेकपा (माओवादी)ले दसवर्षे जनयुद्ध सुरु गरेका कारण पनि त्यस जिल्लालाई युद्ध पर्यटनका रुपमा चिनाउन सकिने सम्भावना रहेको बताए । सो क्षेत्रको पर्यटन विकासलाई अगाडि बढाउन सरकारले छुट्टै बजेट छुट्याउने जानकारी समेत उनले दिएका छन् । वाइसिएलका अध्यक्ष गणेशमान पुनले रुकुममा भएका पर्यटनका सम्भावनालाई संस्थागत गर्नुपर्ने भन्दै त्यस जिल्लाको पर्यटन विकासलाई पत्रकार, युवा तथा विद्यार्थीले प्रचारप्रसार गर्नुपर्ने आवश्यक देखिएको औँल्याए ।

Thursday, 5 January, 2012

रुकुममा दुई महिलासहित भूमिगत समूहका १७ जना पक्राउ

कमल थापा, रुकुम, पुस २२- नेपाल प्रहरीले रुकुम सदरमुकामको एक होटेलबाट भूमिगत समूहका १७ जनालाई पक्राउ गरेको छ। आफूलाई मंगोलिउन आर्मी (मंगोल नेसनल अर्गनाइजेसन पार्टी)का केन्द्रीय सदस्य बताउने राजेश पुनसहित १७ जना पक्राउ परेका हुन्।


पक्राउ परेका दुई जना महिला छन्। उनीहरुलाई बिहीबार राति ९ बजे पक्राउ गरिएको जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रहरी नायब उपरिक्षक किशनसिंह थापाले जानकारी दिए।
पक्राउ पर्नेहरुमा पार्टीका केन्द्रीय सदस्य बताउने राजेश पुन, जिल्ला अध्यक्ष विनोद पुनमगर, उपाध्यक्ष जीवनकला विष्टमगर,प्रचार विभाग प्रमुख नविन मगर, खेलकूद विभाग प्रमुख खिमला घर्ती, कलाकार विभागका भीम विक, किरणमंगोल पुरी लगायत १७ जना रहेका छन्।

पक्राउ परिएका सबैलाई प्रहरी हिरासतमा राखिएको छ। तीन महिना अघि यस समूहका केन्द्रीय अध्यक्ष उपेन्द्र घर्तिसहित तीन जनालाई जिल्ला अदालत रुकुमले धरौटीमा रिहा गरेको छ। त्यतिबेला सैन्य पोशाक, दर्जानी चिन्ह लगायतका समाग्रीहरु बरामद भएको थियो।

उनीहरुलाई भूमिगत पार्टीको बैठक सकाएर फर्कँदै गर्दा पक्राउ गरिएको हो। पक्राउ परिएकाहरुमाथि प्रहरी अनुसन्धान जारी रहेको छ। पक्राउ परिएकाहरुवाट बैठक पुस्तिका, परिचय पत्र बरामद गरिएको छ। जातीय अधिकार भन्दै यो समूहले विगत केही महिनादेखि रुकुममा भूमिगतरुपमा आफ्ना संगठन र गतिविधि गर्दै आएको छ।

Nagariknews

Monday, 5 December, 2011

माओवादी अध्यक्ष दाहाल रुकुम आउँदै

कमल थापा, रुकुम मंसिर २०- माओवादी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड मंगलवार रुकुम आउँदै छन् । दाहालसँगै उनीसँग झन्डै एक दर्जन केन्द्रीय नेताहरु पनि रूकुम आउँदै छन्। अध्यक्ष दाहालले कम्युनिष्ट शहीदकव् शालिक अनावरण तथा जनसभालाइ सम्वोधन गर्नेछन्।

नेपाल मगर संघ रुकुमले खलंगा ७ शितलपोखरीमा निर्माण गरेको जिल्लाका पहिलो कम्युनिष्ट सहिद कामी बुढाको शालिक उद्घाटन र जनसभालाई सम्वोधन गर्न उनी रुकुम आउँन लागेको माओवादी रुकुमले जनाएको छ।
एमाओवादी अध्यक्ष दाहाल मंगलवार विहान ११ बजे रुकुम आउँने छन् । जन सभालाई सम्वोधन पूर्व अध्यक्ष दाहालले मंगलवारदेखि शुरु हुने रुकुम खेलकूद महोत्वसको उद्घाटन गर्ने कार्यक्रम तय भएको छ । दाहालसँगै माओवादीका पोलीटव्युरो सदस्य तथा पर्यटन मन्त्री लोकेन्द्र विष्ट, पोलिटव्युरो सदस्य हेमन्तप्रकाश ओली केन्द्रीय सदस्य एवं युवा तथा खेलकुद मन्त्री कमला रोका केन्द्रीय सदस्य पूर्ण घर्ती, वाइसियल अध्यक्ष गणेशमान पुन, महेश्वर गहतराज सभासदहरु जुनकुमारी रोका विमला केसी लगाएतका नेताहरु पनि रुकुम आउने माओवादी रुकुमले जानकारी दिएको छ । त्यस्तै राष्ट्रिय खेलकुद परिषदका सदस्य सचिव युवराज लामा पनि रुकुम आउँने बताईएको छ । जन सभामा सहभागी हुन माओवादी पोलीटव्युरो सदस्य जनाद्र्धन शर्मा तथा सभासद सीता पौडेल यस अघि नै रुकुम पुगि सकेका छन् ।

अध्यक्ष दाहालले सहिद परिवार घाइते तथा अपांग परिवार कार्यालय प्रमुख र पार्टी कार्यकर्तासँग भेटभाट गर्ने माओवादीले जनाएको छ ।

Source : nagariknews

Thursday, 17 November, 2011

उद्योग बाणिज्य संघ रुकुममा पुनको प्यानल बिजय

१ मंसिर, रुकुम । रुकुम उद्योग वाणिज्य संघको नयाँ नेतृत्वको लागी भएको निर्बाचनमा बसन्त पुन मगरको प्यानल बिजय भएको छ । एकिकृत माओवादी इतरका दलको संयुक्त प्यानलका रुपमा उठेको बसन्त पुन मगर अध्यक्ष रहेको प्यानल निर्बाचित भएको हो । एकिकृत नेकपा माओबादीका तर्फबाट उम्मेदवार बनेका पबिर डाँगीलाई १ सय ७५ मतले पछि पादै बसन्त पुन मगरको प्यानल बिजय भएको हो । बसन्त पुन मगरले ४ सय ९७ र उहाँका प्रतिद्धन्दी परबिर डाँगीले ३ सय २९ मत प्राप्त गर्नु भएको थियो ।

संद्यको प्रथम उपाध्यक्षमा परमेश्वर भण्डारी ,द्धितिय उपाध्यक्षमा दिपकराज खडका ,सचिबमा शिबकुमार खत्री ,कोषाध्यक्षमा राजकुमार खत्री र सहसचिबमा डिल्लीबहादुर वली निर्बाचन भएका छन । सदस्यहरुमा यज्ञबहादुर परियार ,नबराज गिरी ,बालकुमारी गीरी ,महेन्द्र बुढा मगर र चन्द्रबहादुर घर्ती मगर निर्बाचित भएका छन् ।

गत कार्तिक २८ गते देखि जारी रुकुम उद्योग बाणिज्य संघको अधिबेशनमा तिब्र बिबाद भएपछि अधिबेशन लम्बीएको थियो । बुधबार देखि शुरु भएको मतदानको बिहिबार बिहान मात्र मत गणना गरिएको थियो । निर्बाचित अध्यक्ष पुन मगरले रुकुम जिल्लाका ब्यापारीहरुलाई साथमा लिई नयाँ र प्रभाबकारी काम गर्ने बताउनु भएको छ ।

Tuesday, 18 October, 2011

खटाएको ठाउँमा हाजिरै नभई स्थानीय विकास अधिकारी सरुवा

जिविस निमित्तको पनि निमित्तको भरमा-
कमल थापा, रुकुम, असोज १५- कुनै पनि तल्लो तहदेखि माथिल्लो तहसम्मका कर्मचारीको सरुवा निश्चित अवधिको कार्यकाल बिताएपछि मात्र हुने गर्छ। तर, रुकुमका स्थानीय विकास अधिकारी भने निश्चित कार्यकाल त के खटाएको ठाउँमा एक पाइला नटेकेरै सरुवा भएका छन्।

असारमा रुकुमका तत्कालीन स्थानीय विकास अधिकारी केदारनाथ शर्मा रुकुमबाट सरुवा भएपछि उनको ठाउँमा रामकुमार श्रेष्ठलाई मन्त्रालयले पठाउने निर्णय गरेको थियो। तर, रुकुम आउने भनिएका स्थानीय विकास अधिकारी श्रेष्ठ भने पाइला नटेकेरै उतैबाट सरुवा भएका छन्।

तोकिएका स्थानीय विकास अधिकारी श्रेष्ठ उपस्थित नभएर उतैबाट सरुवा भएपछि रुकुम जिविस ४ महिनादेखि प्रमुखबिहीन बन्दै आएको छ। त्यसयता निमित्तको पनि निमित्तको भरमा चल्दै आएको छ। निमित्तको जिम्मेवारी पाएका योजना अधिकृत शिवकुमार कार्की घर बिदामा गएपछि दोस्रो निमित्तको जिम्मेवारी सूचना अधिकृत चिन्तामणि दाहालले सम्हाल्दै आएका छन्।

जिविसमा लामो समयदेखि स्थानीय विकास अधिकारी नहुँदा विकास निर्माणका योजनाबारे निर्णय हुन निकै कठिन हुँदै आएको छ। नगद भुक्तानी भए पनि स्थानीय विकास अधिकारीले मात्र गर्ने काम कार्वाही प्रभावति हुने गरेका हुन।

नागरिक

Monday, 3 October, 2011

रुकुममा मात्र दैनिक करोड रुपियाँ रेमिट्यान्स भित्रँदै

कमल थापा, रुकुम, असोज १३- दशैं नजिकिँदै गर्दा रुकुममा दैनिक एक करोड रुपियाँका दरले रेमिट्यान्स भित्रने गरेको छ। रोजगारीका लागि छिमेकी देश भारत र तेस्रो मुलुकका विभिन्न देश गएका रुकुमेलीले मनी एक्सचेन्जमार्फत् दैनिक एक करोड रुपियाँ पठाउने गरेका कारोबारमा संलग्न मनी टान्सफरले जनाएका छन्।

रोजगारीमा गएका आफन्तले पठाएको रकम लिने उनीहरुका आफन्तको भिड विगतको तुलनामा सदरमुकामस्थित मनी एक्सचेन्जका शाखामा बढेको छ। सदरमुकामलगायत् ग्रामीण बजारमा पनि रेमिटका शाखा खुलेका छन्।

सामान्यतया सदरमुकाम खलङ्गामा खोलिएका विभिन्न मनी एक्सचेन्जका शाखाबाट दैनिक ७५ लाख रुपियाँ आउने गरेकामा यस पटक दसैं नजिकिँदै गर्दा दैनिक एक करोडको हाराहारीमा भित्रने गरेको मनी ट्रान्सफर सञ्चालक बताउँछन्। छिमेकी देश भारतबाट नगन्यमात्र रेमिट्यान्स आउने गरको भए पनि विश्वका अन्य मुलुक खासगरी मलेसिया, कतार, दुवई, साउदी, ओमन, कोरिया, इराक तथा युरोपियन मुलुकबाट सबैभन्दा बढी रकम आउने गरेको छ। भारतीय सेना, सिङ्गापुरे प्रहरी र बेलायती सेनामा कार्यरत् रुकुमेलीले समेत रेमिट्यान्स पठाउने गरेका छन्। जिल्लाका अधिकांश मगर समुदायका युवा भारतीय, सिङ्गापुरे र बेलायती सेनामा समेत कार्यरत् छन्। उनीहरुले एक पटकमा प्रतिव्यक्ति एक लाखदेखि पाँच लाख रुपियाँसम्म रकम पठाउने गरेका छन्।

पछिल्लो एक वर्षयता द्वन्द्वग्रस्त देश इराक र अफगानिस्तानबाट पनि रेमिट्यान्स आउने गरेको छ। यी देशमा पनि दोस्रो एयरपोर्ट प्रयोग गरेर रुकुमका कामदार जाने गरेका छन्। जहाँ जान सरकारले निषेध गरेको छ।

जिल्ला सदरमुकाममा रहेका वेस्टर्न युनियन मनी ट्रान्सफर, आइएमई, हिमाल रेमिट, प्रभु मनी ट्रान्सफर, सिटी एक्सप्रेस, मनकामना मनी टान्सफरलगायत् आधा दर्जन ट्रान्सफरका शाखा सदरमुकाममा सञ्चालित छन्। त्यसका साथै चौरजहारी, आठवीसकोट, रुकुमकोट, खारा जस्ता केही स्थानीय बजारमा पनि मनी ट्रान्सफरका शाखा छन्। जिल्लामा स्थापना गरिएका सामुदायिक सहकारी संस्थामार्फत् पनि रेमिट्यान्स भित्रने गरेको छ। यसले गर्दा रुकुममा यस पटकको दसैं तिहार अवधिमा मात्रै पचास करोड जति रेमिट्यान्स रकम भित्रिने मनी टान्सफर व्यवसायीको अनुमान छ।

Tuesday, 27 September, 2011

रुकुमको पुपाल 'जर्नी टु यार्सा' को प्रदर्शन

काठमाडौं, आश्विन ११ - वृत्तचित्र पनि सिनेमा हो भन्ने बुझाउने हेतुले बिहीबारदेखि चार दिनसम्म दक्षिण एसियाली वृत्तचित्र महोत्सव आयोजना हुने भएको छ । महोत्सव कुमारी सिनेमा हलमा दिनभर चल्नेछ ।

महोत्सवमा नेपाल सम्बन्धित चारसहित ३६ वृत्तचित्र प्रदर्शन हुनेछन् । दीपेन्द्र भण्डारीको 'जर्नी टु यार्सा' को प्रदर्शनसँगै सुरु हुने महोत्सवमा नेपालसहित भारत, पाकिस्तान, श्रीलंका, बंगलादेश, अफगानिस्तान, बर्मा र तिब्बतका प्रतिनिधि वृत्तचित्र हुनेछन् । मंगलबार आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा उक्त जानकारी गराइएको हो । रुकुमको पुपालमा यार्सा खोज्न पुगेका झन्डै सात हजारको क्याराभानलाई पछ्याएको 'जर्नी टु यार्सा' बाहेक पहिलो दिन पाँच वृत्तचित्र देखाइनेछन् । महोत्सवमा केसाङ छेतेनको 'सेभिङ डोल्मा' वृत्तचित्र पनि छानिएको छ । बाँकी दुई नेपाली वृत्तचित्र भने विदेशीले तयार पारेका हुन् ।

'यसपालिदेखि महोत्सवमा बर्मा र अफगानिस्तानले समेत सहभागीता जनाएका छन्, जुन हाम्रा लागि पनि उत्साहजनक छ,' महोत्सव निर्देशक कनकमणि दीक्षितले भने । प्रतिस्पर्धात्मक महोत्सवमा निर्णायकले उत्कृष्ट ठहर्‍याएको वृत्तचित्रले दुई हजार अमेरिकी डलरसहित रामबहादुर ट्रफी जित्नेछ । दोस्रो हुनेले एक हजार अमेरिकी डलर र उत्कृष्ट डेब्यु फिल्म मेकरले पनि उ त्यति नै रकम पुरस्कार पाउनेछन् । भारतीय फोटोग्राफर, लेखक सतीश शर्मा, युरोपेली फिल्म महोत्सव 'वन वल्र्ड' का संस्थापक इगोर ब्लेजेभिक र आयोजक संस्थाकै पूर्वनिर्देशक तथा पत्रकार मनीष श्रेष्ठको निर्णायक समितिले वृत्तचित्रको मूल्यांकन गर्नेछ । १५ वर्ष अघिदेखि हुँदै आएको महोत्सवको यो आठौं संस्करणका लागि झन्डै चार सयबाट तीन महिना लगाएर तीन दर्जन वृत्तचित्र छानिएको महोत्सव सहनिर्देशक उपासना श्रेष्ठले जानकारी दिइन् । उनले भनिन्, 'सहभागी वृत्तचित्रको प्राविधिक गुणस्तर, विषयवस्तुको प्रस्तुतीकरणका साथै क्षेत्र, परिवेश र विधालाई समेत ध्यान दिएर छनोट गरिएको थियो ।'

प्रतिस्पर्धी वृत्तचित्रमध्येकै झन्डै २० फिल्म मेकरको समेत सहभागिता रहने बताइएको महोत्सवमा छलफल कार्यक्रमसमेत हुने दीक्षितले जानकारी दिए । उनले महोत्सवको उद्घाटन गर्न लागेकी बंगलादेशी फिल्म मेकर क्याथि्रन मसुसहित विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय स्तरका व्यक्तित्वबाट तीनवटा छलफल हुने बताए । छलफल वृत्तचित्रको विकासक्रम, बजारीकरणका बारेमा हुनेछ ।

प्रकाशित मिति: २०६८ आश्विन ११
Source: Kantipur

Monday, 26 September, 2011

विद्यालय सुधार कार्यक्रमलाई ४४ करोड

२०६८ - असोज - ८
राजधानी संवाददाता
रुकुम, ८ असोज
जिल्ल्ाा शिक्षा कार्यालयले चालू आर्थिक वर्ष०६८/६९ का लागि शिक्षा क्षेत्रमा ४४ करोड ५६ लाख ४७ हजार रुपैयाँ छुट्टयाएको छ । जिल्ल्ााको विद्यालय सुधार कार्यक्रमअर्न्तर्गत सो रकम छुट्टयाइएको हो ।
कार्यालयका अनुसार विनियोजित रकममध्ये चालू खर्चतर्फ१५ लाख ६६ हजार र पुँजीगततर्फ५० लाख ६० हजार रुपैयाँ रहेको छ ।
जिल्ल्ाा शिक्षा अधिकारी दिव्यराज कट्टेलका अनुसार प्राथमिक तहका शिक्षकहरूका लागि १९ करोड २९ लाख ९४ हजार र निम्न माध्यमिक तथा माध्यमिक विद्यालयका शिक्षकका लागि ८३ लाख ६७ हजार रकम विनियोजन गरिएको छ ।
यस वर्ष५० ओटा विद्यालयमा चारकोठे नया“ भवन निर्माण गरिनेछ । जसअनुसार सुगम गाविसका लागि प्रतिभवन ६ लाख ५० हजार र दर्ुगम गाविसका लागि ७ लाख ४० हजार प्रति भवन विनियोजन गरिएको छ ।
यातायात सुविधा नपुगेका र सदरमुकामबाट टाढा रहेका १७ ओटा गाविसलाई दर्ुगम गाविस मानिएको छ । विद्यालयहरूमा नया“ भवन निर्माण, विद्यालय भवन मर्मत, खानेपानी र शौचालय निर्माणका लागि १० करोड ६० लाख रकम विनियोजन गरिएको छ । जसमा जिल्ला शिक्षा कार्यालयको आर्थिक सहयोग तथा सेभ द चिल्डे्रन र सिविन नेपालको प्राविधिक सहयोगमा भवन निर्माण गरिनेछ ।
त्यस्तै, जिल्ल्ाा शिक्षा कार्यालयको निर्माणाधीन भवन निर्माणका लागि थप ५० लाख ६० हजार रकम छुट्टयाइएको छ ।
यस वर्षप्राथमिक क्षेत्र विस्तार कार्यक्रम र अनौपचारिक प्राथमिक क्षेत्र विस्तार कार्यक्रमका लागि पाँच/पाँचओटा केन्द्रमार्फ कार्यक्रम सञ्चालन गरिने जिशिकाका शाखा अधिकृत विनाराम खड्काले बताए । खड्काका अनुसार पुराना २ सय ५२ ओटा बालविकास केन्द्रलाई निरन्तरता दिइएको छ भने आवश्यक परेका खण्डमा कात्तिक महिनाभित्र सम्बन्धित टोल तथा विद्यालयका बारेमा जानाकारी गराइनेछ । साथै, समुदायमा हस्तान्तरण भएका २२ विद्यालयलाई १ लाखका दरले प्रोत्साहन अनुदान वितरण गरिने अधिकृत खड्काले बताए ।
विद्यालयको बाहय वातावरण सुधारका लागि ५३ ओटा विद्यालयलाई २ लाखका दरले सहयोग गरिने कार्यालयले जनाएको छ । त्यस्तै, ४० ओटा विद्यालयको छात्रा शौचालय निर्माणका लागि २ लाखका दरले सहयोग प्रदान गरिनेछ । ५० ओटा विद्यालयमा कक्षाकोठा र भवन पुनर्निर्माणका लागि १ लाखका दरले रकम विनियोजन गरिएको छ । कार्यालयले निम्न माध्यमिक विद्यालयसम्मका दलित विद्यार्थीका लागि प्रतिविद्यार्थी ४ सयका दरले ९० लाख १३ हजार र निम्न माध्यमिक तहसम्मका छात्राहरूका लागि प्रतिविद्यार्थी ४ सयका दरले रकम वितरण गर्नेछ । द्वन्द्वपीडित बालबालिकाका लागि ५७ हजार २६ रुपैयाँ रकम छुट्टयाइएको छ ।
यस वर्षजिल्ल्ााका सम्पर्ूण्ा विद्यालयको शैक्षिक गुणस्तर वृद्धि गरिनेछ । जिशअ कट्टेलले भने, 'विद्यालयको पठनपाठन व्यवस्थित बनाउन करोडौंको रकम विनियोजन गरिएको हो ।' पहिलो पटक प्रतिभाको खोजीका लागि २५ हजार रकम विनियोजन गरेको उनले बताए ।

Tuesday, 20 September, 2011

आफ्नै लगानीमा गाउँ झिलिमिली

रुकुम, (नेस), गाउँको विकास निर्माण गर्दा सधैं सरकारी तथा गैरसरकारी निकायको मुख ताक्नेहरुका लागि रुकुमको एक गाविसका स्थानीय बासिन्दाहरुले चुनौती दिएका छन्। जिल्लाको साख गाविसका सर्वसाधारणले आफ्नै लगानीमा विद्युत् उत्पादन गरेका छन्।

गाविसको वडा नम्बर ८ का ६८ घर र खलंगा-७ का १२ घरपरिवार मिलेर विद्युत् उत्पापादन गरेका हुन्। घरमा बत्ती बाल्ने लक्ष्य लिएपछि प्रतिपरिवार १५ हजार रुपियाँ र दुई हप्तासम्म श्रमदान गरी पाँच किलोवाट क्षमता भएको विद्युत् उत्पादन गरेका हुन्। ८० परिवारले जम्मा गरेको १ लाख २० हजार नगद तथा २ लाख बराबरको श्रमदान गरी करिब ३ लाख २० हजारको लगानीमा विद्युत् निर्माण गरिएको निर्माण समितिका अध्यक्ष किरण मल्लले बताए।

रुकुममा खाद्य असुरक्षा बढ्दो / स्थानीयवासीमा भोकमरीको त्रास

धनवीर दाहाल, (रुकुम), रुकुम जिल्ला यस वर्ष गत सालको भन्दा खाद्य सुरक्षाको हिसाबले जोखिममा रहेको एक प्रतिवेदनले देखाएको छ।
कृषि उत्पादनमा कमी आएपछि जिल्ला खाद्य सुरक्षा संजालले जिल्लाका २६ गाविसलाई यस वर्ष खाद्य असुरक्षित गाविसको रुपमा घोषणा गरेको छ।


त्यसमध्ये जिल्लाका पूर्वी र उत्तरी भेगका करिब दश गाविसहरु सबै भन्दा बढी जोखिममा रहेका गाविसहरु हुन्। संजालले प्रत्येक तीन-तीन महिनामा जिल्लाको खाद्य अवस्थाको बारेमा जानकारी लिने गर्छ। जिल्लास्थित सरोकारवाला निकायहरुको सहभागितामा शुक्रबार बसेको बैठकले सम्भावित क्षेत्रमा बेलैमा खाद्यान्न ढुवानी गर्नुपर्ने कुरामा पनि सतर्कता अपनाइएको छ।

सो साजालले बताएअनुसार हुकाम रन्मामैकोट तकसेरा गोतमकोट स्यालाखदीलगायतका दश गाविसहरुमा सबै भन्दा कम मकै उत्पादन भएकाले चाँडै खाद्यान्न अभाव हुने सम्भावना रहेको छ। रोगका कारण मकै उत्पादनमा गतवर्षभन्दा ३० प्रतिशत कमी आउने भएकाले उक्त क्षेत्रहरुमा खाद्यान्न अभावको सम्भावना रहेको जिल्ला कृषि विकास कार्यालय रुकुमका प्रमुख कुलप्रसाद अधिकारीले बताए। उनले भने यस वर्ष जिल्लाभरको उत्पादनमा कमी छ तर सधैं खाद्यान्न अभाव हुने गाविसहरुमा समस्या झनै बिकराल हुनेछ।रातभरि पानी पर्ने र दिउँसो बादल लागेकाले मकै बालीमा रोग लागेको हुँदा उत्पादनमा कमी आएको जिल्ला कृषि विकास कार्यालय रुकुमले जनाएको छ। यस वर्ष मकै बालीमा फेद कुहिने जस्ता रोगका कारण मकै बाली सुकेको थियो। जिल्लाका करिब ५० प्रतिशत स्थानमा मकै भित्राउने काम सकिएकाले जिल्लामै उत्पादनमा कमी आएको बताइएको छ।

जिल्लाका धेरै स्थानमा मकैमा रोग लागेको र कतिपय स्थानमा भदौ्रको अन्तिमतिर आएको हावाहुरीले क्षति गरेको छ। गतवर्ष पनि मकै बालीमा उत्पादन कमी आएपछि जिल्लाका दुई दर्जन गाविसहरुमा खाद्यान्न अभाव देखिएको थियो। यद्यपि जिल्ला खाद्य संस्थान रुकुममा अझै चार महिनाको लागि भ्याउने खाद्यान्न मौज्दात रहेका जिल्ला खाद्य संस्थान रुकुमले जनाएको छ।

Friday, 9 September, 2011

पुल नहुँदा नदी तर्न ५० रुपैयाँ

रुकुम, भाद्र १५ -
सबैजसो गाविस भएर बग्ने सानीभेरी नदीका अधिकांश स्थानमा पुल नहुँदा यात्रीहरू खोला तार्न २० देखि ५० रुपैयाँ तिर्न बाध्य छन् । खलंगा-५ र झुला ९ को बीचमा पर्ने सानीभेरी नदी तर्दा यात्रीले ५० रुपैयाँ तिर्नुपर्ने नियम छ । दैनिक स्थानीय दसजनासम्म युवा खोलाको किनारमा बस्ने र नदी वारपार गराउँदा ५० रुपैयाँ लिने स्थानीय शिक्षक बालकृष्ण शर्माले बताए ।

उनका अनुसार सामान भए सय रुपैयाँसम्म लिने गरिएको छ । ठाँटीका युवाले बनाएको अस्थायी पुल बाढीले बगाएपछि आवतजावत गर्न समस्या भएपछि युवाले बटुवाबाट रकम असुल्ने गरेका हुन् ।

'दिनभरि खोलाले बगाएका काठदाउरा संकलन गर्ने र बटुवालाई खोला तराउने काम गरिरहेका हुन्छौँ ।' स्थानीय भूपेन्द्र चन्दले भने, 'आफैं खोला तर्न सक्नेलाई भने पैसा लिँदैनौं ।' दैनिक ५० देखि सय जनासम्मले रकम तिरेर खोला तर्ने गरेका छन् ।

त्यस्तै स्यालापाखा र पीपल गाविस जोड्ने पुल बाढीले भत्काएपछि नदी तर्नका लागि स्थानीयहरूले २० देखि ४० रुपैँयासम्म लिने गरेका छन् । स्थानीय कांग्रेस नेता नरजित बस्नेतका अनुसार दैनिक साठी जनासम्मले पीपल र स्यालापाखा वारपार गर्नका लागि सानीभेरी नदी तर्न रकम खर्चिनुपर्ने बाध्यता छ । उनले भने, 'पौडी खेल्न दक्ष स्थानीय युवाले बटुवालाई नदी तारिदिने गरेका छन् ।'

स्थानीयका अनुसार नदीमा पुल नहुँदा हुकामबाट जाङको अर्जल, गोतामकोटबाट जाजरकोटको सोभाभगवती लगायतका स्थानमा आउजाउ गर्न पौडी खेल्न नसक्ने बटुवाले रकम तिरेर तर्नुपर्ने बाध्यता छ ।

त्यस्तै पुर्तिमकाँडा र गरायला गाविस जोड्नका लागि सिएसपी नामक संस्थाले बनाएको तुइन बिगि्रएपछि दुई गाविस आवतजावत गर्न रकम तिर्नुपर्ने बाध्यता छ ।

प्रकाशित मिति: २०६८ भाद्र १६ कान्तिपुर

दैनिक उपभोग्य सामग्री अभाव "पहिरोले सडक अवरुद्ध"

रुकुम, १७ भदौ

जिल्लाका विभिन्न क्षेत्रमा यातायात अवरुद्ध भएपछि व्यापारिक केन्द्र रुकुमकोटलगायत १६ गाविसमा दैनिक अत्यावश्यक सामग्रीको अभाव भएको छ । वर्षात्का कारण पहिरो गएपछि दुई महिनाअघि अवरुद्ध सोलावाङ बालुवा हरित कृषि सडक सुचारु हुन नसक्दा समस्या भएको हो ।

थप खाद्यान्न नभित्रिएपछि छिटफुट पाइने सामानको मूल्य पनि अत्यधिक बढाइएको छ । नुन, तेल चामललगायतका सामानको मूल्यमा वृद्धि भएको व्यापारी सुन्दर थापाले बताए । “गाडी, मोटर चल्दैनन्,” उनले भने, “मान्छे र घोडाखच्चरबाट समान ढुवानी गर्दा अलिकति महँगो भइहाल्छ नि ।”

रुकुम उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष वसन्तकृमार श्रेष्ठले सडक सुचारु नहुँदा सर्वसाधारणले मार खेपिरहेको बताए । “सरोकारवाला निकायसमक्ष पटक–पटक जानकारी गराएका छौं,” उनले भने, “कहिल्यै हुँदैन भन्ने शब्द पनि आएन कहिले भएन पनि ।”

उता, जिल्लास्थित सरोकारवाला निकायले भने यातायात सुचारु गर्न प्रक्रिया अघि बढिरहेको बताएका छन् । “वर्षाले जिल्लाको प्रमुख राजमार्गसँगै अन्य दर्जनौं राजमार्ग एकैसाथ अवरुद्ध भएकाले समस्या भएको हो,” प्रमुख जिल्ला अधिकारी कृष्णप्रसाद अधिकारीले भने, “केन्द्रमा समेत जानकारी गराइसकेका छौं ।”

०६३ सालमा निर्माण गरिएको सल्ली–चौरजहारी सडकखण्डमा वर्षमा ६ महिनामात्र सवारी साधन सञ्चालन हुने गरेका छन् ।
Source : Karobar Daily
०४ सेप्टेम्बर २०११

विद्युत्मा अनियमिताले समस्या

रुकुम, २२ भदौ

रुकुम जिल्लाको विद्युत् सेवा दुई दिनदेखि अनियमित बन्दै आएको छ ।

रुकुमेली विद्युत् उपभोक्ता समिति रुकुमले जलविद्युत् आयोजनाको मूल ठाउँमा रहेका २ नम्बर जेनेरेटरलगायतका मेसिनहरू जलेकाले यो समस्या आएको बताएको छ । केन्द्र प्रमुख रामबहादुर केसीका अनुसार दुईवटा मेसिनमध्ये एउटा मेसिन बिग्रिएकाले कामचलाउ भइरहेको बताए । समितिले सूचना टाँस गरी मेसिन मर्मतकार्य भइरहेको भए पनि कहिलेसम्म बन्छ भन्ने कुराको केही ठेगान नभएको बताएको छ । २ सय ५० किलोवाट क्षमताको स्यार्पुताल जलविद्युत् आयोजना रुकुमेली विद्युत् उपभोक्ता समितिले सञ्चालन गर्दै आएको छ ।

विद्युत् सेवा अनियमित बनेपछि विद्युत् सेवा उपभोग गरिरहेका सेवाग्राही मर्कामा परेका छन् । बत्ती आउने–जाने ठेगान नभएकाले समस्या आएको स्थानीय व्यापारीहरूको गुनासो छ । कम्प्युटर खोल्न नपाउँदै बत्ती जाने भएकाले समेत कम्प्युटर सिक्न आएका प्रशिक्षार्थी, साइबर सञ्चालनसँगै कम्प्युटरमा समेत समय समयमा खराबी देखिन थालेको साइबर सञ्चालक गणेश शर्माले बताए ।

विद्युत् समस्याले सञ्चार क्षेत्र पनि अछुतो छैन । जिल्लास्थित नियमित रूपमा प्रकाशन भैरहेका आधा दर्जनभन्दा बढी पत्रपत्रिका बन्द भएका छन् भने स्थानीय एफएम स्टेसनहरूले आफ्नो नियमित प्रसारण समय घटाएका छन् । रुकुमको बाँफिकोटस्थित स्यार्पुतालबाट उत्पादन गरिएको स्यार्पुताल साना जलविद्युत् आयोजना रुकुमको एकमात्र ठूलो विद्युत् आयोजना हो, जसबाट जिल्ला सदरमुकाम खलंगालगायत बाहिरी १० वटा गाविसमा समेत विद्युत् सेवा प्रदान गर्दै आएको छ ।

जिल्ला सदरमुकाम मुसिकोट खलंगामा समय–समयमा विद्युत आउने–जाने गरे पनि बाहिरी १० वटा गाविसमा भने विद्युत्सेवा अवरुद्ध भएको छ, जसका कारण स्थानीय बासिन्दाहरू मोबाइल चार्जलगायतका अन्य रेडियो, टेलिभिजन हेर्नबाट समेत वञ्चित भएका छन् ।

समितिले आयोजना सुरुवातको समयमा जडान गरेका मेसिनहरू अहिलेसम्म फेरबदल नगर्दा समय–समयमा समस्या आउने गरेको स्थानीय बासिन्दाहरूको गुनासो छ । तर, विद्युत् आपूर्तिमा समस्या आए पनि जेनेरेटरबाट कामकाज सञ्चालन गर्ने गरेका व्यापारीहरूका लागि भने मालामालको अवस्था छ । उनीहरूले महँगो शुल्क लिएर मोबाइल चार्जलगायत विभिन्न सेवा दिइरहेका छन् ।
Source : karobar Daily
०९ सेप्टेम्बर २०११

Monday, 5 September, 2011

पहिरोमा पुरिएर ६ जना बेपत्ता

रुकुम, भाद्र २० - अबिरल वर्षाका कारण जिल्लाको हुकाम गाविसमा गएको पहिरोमा पुरिएर ६ जना बेपत्ता भएका छन । हुकाम - ७ काचरजंगमा पहिरोमा पुरिएर ६ जना बेपत्ता भएका हुन । घटनास्थल जिल्ला सदरमुकामबाट तीन दिनको दुरीमा पर्छ ।

जिल्ला प्रहरी कार्यालय रुकुमका अनुसार सोमवार दिउँसो दुई बजेतिर घट्टमा पिठो पिस्न गएका सातजनामध्ये ६ जना पहिरोमा पुरिएर बेपत्ता भएका हुन । बेपत्ता हुनेहरुमा हुकाम - ७ की ५२ वर्षीय जखकुमारी बुढा, १० वर्षकी चाहना बुढा, २९ वर्षीया सुनिता घर्ति,सुनिताको छोरी १ वर्षकी हिमांशु घर्ति, ८ वर्षीया पुजीनी बुढा र ९ वर्षीया सरिता बुढा छन ।

बेपत्ताको खोजी र उद्धारका लागि इलाका प्रहरी कार्यालय मैकोटबाट प्रहरी नायब निरीक्षक हरिसिं उर्यालको नेतृत्वमा १५ जनाको टोली खटिएको प्रहरी नायब उपरीक्षक किसनसिं थापाले कान्तिपुरसित बताए । उनका अनुसार प्रहरीले घटना भएको १० घन्टापछिमात्र जानकारी पाएकाले उद्धारमा ढिलाई भएको छ । घटनामा १० वर्षीय मिलन बुढाले भागेर ज्यान बचाएका थिए ।

प्रहरीका अनुसार पिठो पिसिरहेका् बेला २ सय मिटर माथिबाट आएको पहिरोले घट्ट पूर्णरुपमा पुरेको छ । प्रहरी नायब उपरिक्षक थापाका अनुसार इलाका प्रहरी कार्यालय मैकोटबाट गएको प्रहरीटोलीसंग सम्पर्कबिच्छेद भएकाले घटनाबारे थप जानकारी आउन सकेको छैन ।

प्रकाशित मिति: २०६८ भाद्र २०
Source : कृष्णप्रसाद गौतम Kantipur

Friday, 2 September, 2011

एउटै छाप्रोमा ११ टुहुरा

कमल थापा, रुकुम, भदौ १७ - रुकुम सदरमुकाम खलंगा-३ स्थित एक छाप्रोमा ११ टुहुरा बस्दै आएका छन्। सशस्त्र युद्धकालमा नेपाली सेनाको मोर्टार आक्रमणमा घाइते भएकी गरायला-५ की देवसरी पुनका ५ र जाङ गाविसका आइते तामाङका ६ गरी ११ बालबालिकाले कुनै राहत पाएका छैनन्।

२०५९ मंसिर ९ गते गस्तीमा गएको सेनाको गोली दुवै तिघ्रामा लागेकी देउसरीको उपचार अभावमा गत मंसिरमा मृत्यु भएको हो।
आमाको मृत्यु र बाबुले हेर्न छाडेपछि १५ वर्षीया ललिता पुन, १३ वर्षीया सानु पुन, ११ वर्षीया हिरा पुन, ९ वर्षीया कविता पुन र ६ वर्षीय जनम पुनको रेखदेख गर्ने कोही छैन।
उनीहरु स्थानीय लालबहादुर नेपालीको गोठमा बस्दै आएका छन्। सरकारले द्वन्द्वकालमा मृत्यु भएकालाई लाख रुपैयाँका दरले राहत दिए पनि द्वन्द्वकालमा लागेको गोलीकै घाउ बल्भि्कएर मृत्यु भएकी देउसरीको परिवारले पाउन सकेको छैन।
बाबुको मृत्यु र आमाको मानसिक सन्तुलन गुमेपछि बिचल्लीमा परेका पूर्वी रुकुमको जाङ गाविसका तामाङ परिवारका ६ बालबालिका पनि देवसरीका टुहुरासँगै बस्दै आएका छन्।
उनीहरुका बाबु आइते तामाङको गत पुसमा मृत्यु भएको हो। सबै बालबालिका एक वर्षको अन्तरमा जन्मेका हुन्। आमा पृथ्वीमायाको कतिखेर होस आउँछ भने कतिखेर जे मन लाग्यो त्यही गर्छिन्।
'पानीको झरीसँगै मध्यरातमा आए, बस्ने ठाउँ नभएकाले बालबच्चाका लागि गोठको ढोका खोलिदिएँ,' गोठका मालिक लालबहादुरले भने, 'ओढ्ने एउटा थोत्रो कम्बल पनि पानीले भिजेकाले रातभर जाग्राम बसे।'
खानेकुरा नहुँदा कहिलेकाहीँ छिमेकीले दिने गरेका छन्। त्यसमाथि मानसिक रोगी आमाले खाना फालिदिने, कुटपिट गर्ने, कपडा च्यातिदिने र मध्यरातमै घरदेखि बाहिर लगेर डुलाउने गरेको छिमेकी भावना परियारले बताइन्।

03 September 2011 नागरिक

Wednesday, 24 August, 2011

खारा पहिरोमा पाँचको मृत्यु, करोडौँको क्षति

नयाँ पत्रिका/आदर्श केसी


रुकुम, ६ भदौ

सोमबारदेखिको अविरल वषर्ासँगै आएको पहिरोले पुर्दा रुकुममा पाँचजनाको मृत्यु भएको छ । खारा गाविसको सलडाँडामा रहेको पुष्कर ओलीको घर पहिरोले बगाउँदा उनका तीन छोरीको मुत्यु भएको छ ।

मृत्यु हुनेमा ७ वषर्ीया मीना ओली, ४ वषर्ीया टीका र १६ वषर्ीया लक्ष्मी रहेका छन् । सँगै सुतेका दुई छोरा भने घरको छानो खोलेर भागेर ज्यान बचाउन सफल भएका छन् । पुष्कर पत्नीसँगै पीठो पिध्न खोलामा गएकाले बाँच्न सफल भए । त्यस्तै खाराकै -२ वार्ड हाइवाङमा रहेको जयराम ओलीको घर पहिरोले बगाउँदा उनका १६ वषर्ीय छोरा यज्ञबहादुर, १४ वषर्ीय सेतेको मुत्यु भएको छ । पहिरोमा चारजना घाइते भएका छन् । घाइते हुनेमा जयरामकी पत्नी बुदि, छोरी र भदि रहेको प्रहरी निरीक्षक किशोर श्रेष्ठले जानकारी दिए ।

घाइतेको थप उपचारको लागि मौसम खराबीले स्थानीय मेडिलममा उपचार भइरहेको छ । सदरमुकाम खलंगा जोडने सिम्रमुत खोलामा आएको बाढीले सडक अवरुद्ध हुँदा घाइतेलाई जिल्ला अस्पताल ल्याउन सकिएको छैन ।

गाविसको दर्जन बढी स्थानमा पहिरो गएकाले खारामा करोडौँको क्षति भएको छ । गाविसका पाँच वडाका करिब दुई दर्जन बढी घरमा क्षति भएको छ । पाँच वडा पहिरोको जोखिममा रहेको स्थानीय भीम ओलीले बताए । उनका अनुसार पहिरोसँगै खोलामा आएको बाढीले दुई दर्जन पानी घट्ट, सयौँ मुरी धान खेत, सयौँ संख्यामा पशुचौपाया, बाख्रा बगाएको छ । पाँच वडामा रहेको बाल विकास प्रावि पहिरोले पुरेको छ । विद्यालय पहिरोले पुरेपछि विद्यालयको पठनपाठन ठप्प भएको छ । उता, भलाक्चा गाविसको ७ वडामा रहेको ज्ञानोदय मावि पनि पहिरोको जोखिममा रहेको छ ।

विद्यालयको शौचालय तथा खेल मैदान पहिरोले बगाएपछि पठनपाठन बन्द गरिएको प्रधानाध्यापक सोबिराम पुनले बताए । उद्धारका लागि सदरमुकाम खलंगाबाट प्रमुख जिल्ला अधिकारी कृष्णप्रसाद अधिकारी, डिएसपी किसनसिंह थापासहितको टोली घटनास्थल पुगेको थियो । त्यस्तै कांग्रेसका जिल्ला सभापति मानबहादुर नेपालीसहितको कांग्रेसको टोली राहत सामग्री बोकेर घटनास्थल पुगेको थियो । घटनाको थाहा पाउनेबित्तिकै खारामा रहेको दी फेमस महेन्द्रादल गण खारा ब्यारेकबाट नेपाली सेनाको टोली पुगेर उद्धार गरेको थियो ।

यता, सल्यान कोटवारा पहिरोमा एकै घरका दुई बालकको ज्यान गएको छ । कोटवारा-३ चौलावारका राजकुमार ओलीका ७ वषर्ीय छोरा नन्दलाल र ४ वषर्ीय नोखीरामको मुत्यु भएको छ । बिहान ८ बजे आएको पहिरोमा उनीहरूको ज्यान गएको हो । अविरल वषर्ापछि सल्यानका विभिन्न गाविसमा एक दर्जन घर/घट्ट पहिरोले बगाएको छ भने दुई दर्जन घर पहिरोको जोखिममा परेका छन् । राप्ती राजमार्गअन्तर्गत रुकुम, सल्यानलगायतका विभिन्न स्थानमा पहिरो गएपछि मंगलबार बाटो अवरुद्ध भएको छ ।

Thursday, 11 August, 2011

पहिरोले २७ घर भत्कायो

कमल थापा, रुकुम,
साउन २७- लगातार वर्षापछि पहिरोले रुकुममा एक हप्तायता २७ घर भत्केका छन्।
चौखावाङ- ४, ६ र ८ मा आएको पहिरोले ती घर पूर्णरुपमा भत्काएको हो। दुई विद्यालयसहित १ सय ५४ घर उच्च जोखिममा छन्।
घर भत्किएपछि स्थानीय आफन्तका घर र गोठमा बस्न थालेका छन्। सूर्योदय निमावि र शान्ति नमुना प्रावि पहिरोकै कारण अनिश्चितकालका लागि बन्द गरिएका छन्। मानवीय क्षति भने भएको छैन।
अत्यधिक वर्षाले घरभित्रै पानीको मुहान फ्फुट्ने गरेको स्थानीय ज्ञानबहादुर ओलीले वताए। 'मुहान फुट्नाले घरै बग्न थालेका छन्,' उनले भने, 'घर भत्केपछि कति आफन्तका घरतिर लागे, बाँकी गाउँमाथिको चौखावाङ लेकतिर।'
सूर्योदय निमाविका शिक्षक प्रभात चन्दका अनुसार, वर्षाले विद्यालय नै भत्कन थालेपछि बन्द गर्नुपरेको हो। 'खेलमैदान र शौचालय पनि बगाइदियो,' चन्दले भने।
गाउँमा ल्याएको पानीको ड्याम र पाइप वर्षाले बगाएपछि बलेंसीको पानी खान बाध्य भएको स्थानीयले बताए। चिसो गोठमा बस्नुपर्दा गाउँले बिरामी पर्न थालेका छन्। झाडापखाला, ज्वरो र टाइफाइडको समस्या देखिन थालेको पीडितले भने। दैवीप्रकोप समितिको बैठकले राहतको पहल गर्ने निर्णय गरेको बताइएको छ।

Source : Nagariknews

रुकुम पुग्ने पर्यटकलाई राडीपाखी उपहार

फागुन २८, रुकुम (अस)। रुकुम जिल्ला घुम्न आउने पर्यटकलाई स्थानीय महिलाद्वारा तयार गरिएका राडीपाखी उपहार दिन थालिएको छ । जिल्लाको रन्मामैकोटका बासिन्दाले ढोरपाटन शिकार आरक्ष तथा बुकीपाटन घुम्न आउने पर्यटकलाई चिनोका रूपमा राडीपाखी उपहार दिन थालेका हुन् । सरकारले सन् २०११ लाई नेपाल पर्यटन वर्षघोषणा गरेको अवसरमा जिल्ला भ्रमणमा पर्यटकलाई आकर्षित गर्न सो अभियान थालिएको उनीहरूको भनाइ छ ।

जिल्ला सदरमुकाम खलङ्गादेखि ४० कोष पूर्वमा रहेको मैकोट गाविसका बासिन्दाले होम स्टेको समेत व्यवस्था गरी पर्यटन प्रवर्द्धनमा सघाइरहेका छन् । ढोरपाटन शिकार आरक्ष नेपालको एकमात्र शिकार हो । सो आरक्षका मुख्य स्थानहरू दोगाडि, सेरेङखोला तथा सुनदह ब्लक मैकोट गाविसमा पर्छ । सो गाविसका बासिन्दाले पर्यटकलाई पहिलो दिनको खाना पनि निःशुल्क खुवाउने व्यवस्थासमेत गरेका छन् ।

सो गाविसलाई नमूना पर्यटकीय गन्तव्य बनाउनका लागि स्थानीय पर्यटकीय सम्पदा संरक्षण केन्द्र र पुपाल युवा क्लबका सदस्यहरू सक्रिय देखिएका छन् । केन्द्रका सचिव सुरवीन्द्र पुनका अनुसार नेपालको सबैभन्दा दुर्लभ मानिने हिमचितुवा, झारल, थार, रातो बाँदर, नाउरलगायतका वन्यजन्तु हेर्न ढोरपाटन र बुकीपाटनमा पर्यटक आउने गर्छन् । 'हामीले गाउँमा आउने पर्यटकलाई पहिलो दिनको खाना निःशुल्क दिने गरेका छौं, साथै जिल्लाको चिनोस्वरूप राडीपाखी उपहार दिने व्यवस्था पनि गरेका छौं,’ सचिव पुनले अभियानलाई बताए । ऐतिहासिक तथा रमणीय मगर बस्तीहरूमा पर्यटक भित्र्याउन यस्तो व्यवस्था गरिएको पर्यटक प्रचारप्रसार समितिका अध्यक्ष लजिन्द्रबहादुर बुढाले जानकारी दिए । उनका अनुसार मैकोटका युवाहरूले अहिले मुसीकोट-ढोरपाटन-डोल्पा पदमार्ग बनाउन सक्रियता बढाएका छन् ।

'गाउँमा पेल्पा दोभानस्थित तातोपानी, मैकोट गाउँ, बुकीपाटन तथा ढोरपाटनलाई समेटेर पर्यटकीय केन्द्र बनाउन सके कम्तीमा वार्षिक १० हजार पर्यटक भित्र्याउन सकिन्छ,' उनले भने । उनका अनुसार मैकोट गाउँवरपरका २ सय घरमा होम स्टेको व्यवस्था मिलाइएको छ । बुढाले ढोरपाटन र बुकीपाटन क्षेत्रमा वार्षिक १ हजार पर्यटक पुग्ने गरेको पनि बताए । केन्द्रका अध्यक्ष लजिम पुनका अनुसार दुर्लभ वन्यजन्तु र जडीबुटीका लागि प्रसिद्धि कमाएको मैकोट क्षेत्रलाई पर्यटकीय क्षेत्र बनाउन सरकारले विशेष ध्यान दिनुपर्छ । 'पर्यटक भित्र्याउन जति काम भएको छ, त्यो सबै स्थानीयवासीको सक्रियतामा भएको हो', पुनले भने । शिकार क्षेत्रमा आउने ६० प्रतिशत पर्यटक मैकोट क्षेत्रमा आउने गरेको स्थानीय व्यवसायी पूर्णबहादुर बुढाले जानकारी दिए । उनले भने, 'त्यसैले पर्यटकका लागि आकर्षक सुविधा दिन खोजेका छौं ।' उनका अनुसार मैकोट क्षेत्रमा रहेका घरमा एकछाक सादा खानाको सयदेखि ४ सय रुपैयाँसम्म पर्छ भने बस्नका लागि दिनको रू. ५ सय लिने गरिएको छ । स्थानीय वीरभान विकका अनुसार 'स्थानीय मगर संस्कृति, दुर्लभ वन्यजन्तु, बुकीपाटन क्षेत्रका ताल तथा हिमशृङ्खलाका कारण सो क्षेत्र पर्यटकका लागि आकर्षक गन्तव्य हुन सक्छ ।' पेल्मा दोभानमा रहेको तातोपानीमा मात्र दैनिक १ सय आन्तरिक पर्यटक आउने गरेको पनि बिकको भनाइ छ ।


source : Abhiyan

आफ्नोपनको पुनरागमन

रुकुमको काँक्री गाउँ। खाम मगरहरूको यस बस्तीमा फागुन अन्तिम साता पुग्यो, सञ्चारकर्मी र पर्यटनकर्मीहरूको एक समूह। राजधानीबाट काँक्री पुगेको समूहको स्वागत र बिदाइमा स्थानीयबासीले खाम संस्कृतिको रातो कार्पेट ओछ्याए, त्यसैको माला पहिराए। बिदाइका बेला भालेको डाकोसँगै एक वृद्धले ट्याम्को बजाउँदै गाउँलेलाई एकै ठाउँमा भेला हुन खबर गरे। घन्कन थाल्यो पुरानो पञ्चे बाजा अनि माहोल नै बदलियो। ६० वर्षे श्यामबहादुर विकले स्थानीय लबजमा गाए, पार िवन पखेरीमा स्यालै करायो। बाँचुन्जेल रमाइलो छ, मरे हरायो। दशक लामो सशस्त्र द्वन्द्वले साँचेका बूढाबूढी र केही युवा गीतमा झुम्न थाले। आगन्तुकको स्वागतमा गीत गाएका श्यामबहादुर भन्दै थिए, "यसरी गीत गाएर सँगसँगै नाच्ने धेरै साथीभाइ युद्धका बेला भुक्लुक्कै भए। म पनि मरेर बाँचेको हुँ।"

यसरी खाम मगरहरूको बस्तीमा फेर िपञ्चे बाजा घन्कन थालेको छ। युद्धले थलिएको पश्चिम नेपालको विकट भूगोलका स्थानीय बासिन्दाले सशस्त्र द्वन्द्वका बेला चाडबाडमा समेत आफ्ना बाजा बजाउन पाएका थिएनन्। त्यसबेला न उनीहरूले धित मारेर चल्तीका गीत गाउन पाए, न त सिंगारु, मयुर, भूमे नाचमा कम्मर मर्काएर नाच्न नै। चाडबाडका बेला आफन्त एकै ठाउँमा भेला भएर झाँक्री नृत्यमा रम्नु त सपना नै थियो। तर, अहिले त्यो विरक्त अवस्था फेरएिको छ। रुकुमका खाम मगरहरू फेर िआपना रैथाने बाजा, नाच र लोकलयमा रम्न थालेका छन्।

दशक लामो द्वन्द्वमा बाँचेकाहरू अहिले खाम बस्तीको लोपोन्मुख मौलिक सभ्यता ब्यूँताउन लागिपरेका छन्। काँक्रीका स्थानीय संस्कृतिकर्मी नरबहादुर बुढा विगत सुनाउँदै भन्छन्, "त्यसबेला मरे/बाँचेको पनि पत्तै हुँदैनथ्यो। बितेको दशकमा भाइ, भतिजा, छोरी, बुहारी मारएिका र बेपत्ता बनाइएका खबरले आँखाका परेली कहिल्यै सुक्न पाएनन्। अनि, कसरी भूमे गीत गाउनु, कुन खुसीयालीमा मयुर नाचमा कम्मर मर्काउनू।"

कहालीलाग्दो विगत भुलेर खामबासीहरू आफ्नो परम्परा र युद्धसँग जोडिएका कहालीलाग्दा अनुभूति जगेर्नामा हातेमालो गर्दैछन्। यही अभियानमा सक्रिय स्थानीय संस्था गतिशील युवा समाज नेपालका अध्यक्ष सुबोधराज शेर्पाली भन्छन्, "यी दुवैलाई सँगसँगै अगाडि बढाइएन भने भावी पुस्ताले हामीलाई माफी दिने छैनन्।"

मध्यपश्चिमको पहाडी भूक्षेत्रमा रहेको खाम संस्कृति एकदमै भिन्न छ। दशक लामो सशस्त्र द्वन्द्वले उनीहरूको अनौठो चालचलनलाई बाहिरी दुनियाँमा फैलन दिएन। न त सहरयिाले खाम संस्कृतिका बारेमा जान्न र बुझ्न चासो देखाए। खाम बस्तीका बासिन्दालाई युद्धसँग जोडेर मात्र हेरयिो। यस बस्तीको पहिचानमा नजानिँदो पाराले माओवादी विद्रोह जोडिन पुग्यो। समाजले अस्ितत्वको छुट्टै मान्यता पायो। फलस्वरूप यहाँ सांस्कृतिक पालुवा मौलाउनै पाएन।

आगन्तुकहरूको स्वागत कार्यक्रममा सहभागी हुन आइपुगेका थिए, पञ्चायतकाल प्रधानपञ्च नरबहादुर बुढा। उनले भूमे नाच हेरे। भन्दै थिए, "बाँचेका भए मेरा छोरा, बुहारी पनि आज यसरी नै नाच्दा हुन्।" बुढाका अनुसार, उनका छोरा सत्यनारायणले गाउँकी भागपुरा बुढासँगै प्रेम विवाह गरेका थिए। २०५५ माघमा दुवै जना भारततर्फ लागे। ०५६ कात्तिकमा र्फकंदा रुकुमको चुनबाङ जंगलमा सुरक्षाफौजद्वारा छोरासहित गर्भवती बुहारीको हत्या भयो। भन्छन्, "दाइको हत्यापछि डराएर सानो छोरा रक्षा माओवादीमा लाग्यो। हाम्रो परविार छिन्नभिन्न भयो। अनि, कुन खुसीले गाउने, कुन हर्षमा नाच्ने?"

द्वन्द्वको त्रास हटेपछि युवा पुस्ता पुराना संस्कृतिमा रम्दै मायाप्रीतिका कुरा गर्न थालेको छ। पहिलेजस्तै प्रेम विवाहको प्रचलन झांगिएको छ। यस विकट गाउँमा धेरैले मागी-विवाह गर्न छोडे। पहिला मागी-विवाह गरेकी धनकुमारी विक अहिले प्रेम-विवाह गरेपछि निकै खुसी भएकी छन्। छोराले प्रेम विवाह गरेकामा जोखी बिकको अनुहार पनि कम्ती उज्यालो छैन। लीलावीर बुढा, ७८, पनि उज्यालो जीवन जिउनका लागि भावी पुस्तालाई प्रेम-विवाह गर्न सल्लाह दिन्छन्। भन्छन्, "करकापमा परेर होइन, मनले खाएर विवाह गर। त्यसैमा राम्रो होला।" शान्ति छाएकामा खुसी लीलावीर भन्छन्, "युद्धले झन्डै हाम्रो यस्तो रमाइलो संस्कृति हरेको।"

खाम संस्कृति जोगाउन अब ढिला हुन लागेको ठहर छ स्थानीयहरूको। आफ्नै पहलमा उनीहरू जिल्लाकै ठूलो खाम संग्रहालय बनाउने सुरसार गर्दैछन्। यसको भवन निर्माण भइसकेको छ। केही समयमै उनीहरूले त्यस संग्रहालयलाई खाम बस्तीको परम्परा, जीवनशैली, पहिरन, भाँडाकुँडा, आफ्नै गाउँठाउँमा हातैले उत्पादन गरेका सामान, बाजागाजालगायतका सामानहरू भरभिराउ पार्नेछन्। "आगन्तुकहरू संग्रहालय पस्दा खाम संस्कृतिबारे बुझ्न सकून् भन्ने हाम्रो चाहना हो," स्थानीय वीरता बुढा बताउँछन्।

संग्रहालय निर्माणाधीन गुरल्िला पदमार्गको छेवैमा निर्माण गरएिको छ। यस पदमार्गमा हिँडेकाले सजिलै खाम सभ्यता जान्न र बुझ्न पाउन् भनेर संग्रहालयको निर्माण गरएिको स्थानीय पृथ्बीबहादुर बुढामगर बताउँछन्। द्वन्द्वका बेला माओवादी गुरल्िलाहरूले हिँड्ने गोरेटो बाटोलाई गुरल्िला पदमार्ग नामकरण गरी पर्यटक आकषिर्त गर्ने योजना छ।

खाम संस्कृति अध्ययन तथा अवलोकन गर्न रुकुम जान चाहने स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटकलाई विद्रोहका बेला माओवादी गुरल्िला हिँड्ने बाटोबाट हिँडाएर खाम बस्तीमा पुर्‍याउने अभियान चलाइएको छ। यसो गर्दा बाहिरयिाले यी बाटा कसरी स्थापित भएका हुन् भन्ने पनि जान्ने मौका पाउनेछन् भन्ने बुझाइ छ, एकीकृत नेकपा माओवादीको भातृ संगठन वाईसीएलका अध्यक्ष गणेशमान पुनको। खाम संस्कृतिमा हुर्किएका र यसैमा रम्ने सयौँ स्थानीय युद्धका बेला यही पदमार्गमा मारएिका थिए।

गुरल्िला पदमार्गमा हिँड्ने पर्यटकले अन्तको भन्दा नयाँ अनुभव गर्न पाउँनेछन्। पदयात्रीले चाहेमा स्थानीयले माओवादी द्वन्द्वमा सहभागी भएकाहरूलाई नै पथप्रदर्शक -टे्रकिङ् गाइड)का रूपमा खटाउनेे प्रबन्ध मिलाउन थालेका छन्। ती पथप्रदर्शकले आगन्तुकलाई स्थानीय सभ्यता, संस्कृति र यसलाई माओवादी विद्रोहले पारेको प्रभाव आदिका बारेमा बताउने छन्। यस्ता पथप्रदर्शकलाई अब छिट्टै व्यावसायिक तालिमसमेत दिइनेछ।

रुकुम र सल्यानको सिमानामा रहेको खौलानजिकैका झनखानी डाँडादेखि खारा, रुघा, काँक्री, तकसेरा हुँदै रुकुम र बाग्लुङ जिल्लाको भूगोलमा फैलिएको ढोरपाटन सिकार आरक्षणसम्म मात्रै होइन, म्याग्दीको बेनी र बाग्लुङकै बोबाङसम्म पुग्नेछ, पदमार्ग। रुकुम पर्यटन परष्िाद्का सदस्य तथा खाम सभ्यताका जानकार लक्ष्मीप्रसाद पुन भन्छन्, "पछिल्लो समयमा विदेशीहरूले खाम सभ्यता र संस्कृतिको अध्ययन/अनुसन्धानका बारेमा निकै चासो देखाउन थालेका छन्।" उनका अनुसार, आधा दर्जनभन्दा बढी विदेशीले त द्वन्द्वसँग जोडिएको खाम संस्कृतिका बारेमा अनुसन्धान गरसिके।

विसं ००९ देखि नै रुकुमका खाम मगरहरू कुनै न कुनै विद्रोहमा सहभागी हुँदै आएका छन्। त्यसैले उनीहरूको संस्कृति देशमा चलेका विभिन्नखाले युद्धसँग पनि जोडिएको छ। तर पनि उनीहरूले आपनो संस्कृतिलाई सबैखाले विद्रोहभन्दा माथि राखेका छन्। यसैको परण्िााम हुनसक्छ, दशक लामो रक्तपातले पनि उनीहरूको संस्कृति र परम्परामोह मेट्न नसकेको।

source : Kantipur/ Nepal
प्रदीप पोखरेल/खलंगा

पर्यटनको प्रचार प्रसारको लागि आएको रकम दुरुपयोग

पर्यटन वर्ष २०११ लाई सफल बनाउन प्रचार प्रसारको लागि नेपाल पर्यटन वर्ष २०११ जिल्ला समन्वय समिति रुकुमको नाममा प्राप्त भएको एक लाख रकमको दुरुपयोग भएको छ । रुकुमका पर्यटकिय क्षेत्रहरुको पहिचान गरि फोटोहरु सहितको होडिङ बोर्ड निर्माण गर्नुका साथै अन्य प्रचार प्रसारको काममा आएको बजेटलाई होटल तालिम, पर्यटन पैदल यात्रा लगायतका कामहरु गर्ने बैठकले निर्णय गरेपनि गुपचुपमै रकम सकिएको छ ।
नेपाल पर्यटन वर्ष २०११ जिल्ला समन्वय समितिले जिल्ला विकास समितिलाई ४० हजार, उद्योग वाणिज्य संघ रुकुम लाई ३० हजार रुपैंया दिई कामको प्रतिवेदन बुझाउन बजेट दिएको भएपनि तर हाल सम्म कुनै पनि कामको प्रतिवेदन नआएको नेपाल पर्यटन वर्ष २०११ जिल्ला समन्वय समिति रुकुमका सदस्य सचिव तथा सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारीले जानकारी दिए । उनले कामको प्रगति के भएको हो आफुले छिट्टै जानकारी लिने पनि बताए । हाल सम्म गरिएका कामहरुमा पैदल यात्रा गर्ने भनिए पनि केही महिना अगाडि जिल्लाका प्रमुखहरु रुकुमकोटको कमल ताल र देउराली गुफामा गाडी बाट पुगेर फर्किएको पर्यटन पत्रकार समुह रुकुमका अध्यक्ष महेश के.सी ले बताए । जिल्लाका स्यार्पुताल, कमल ताल, सिस्ने हिमाल लगायतका रुकुमका पर्यटकिय क्षेत्रहरुमा भने पर्यटन विकासको लागि कुनै प्रचार प्रसारका कामहरु गरिएका छैनन ।

जिल्ला विकास समिति रुकुम परिसमा पाँच वटा फोटाहरु झुन्डाएर बजेट पचाउने काम भएको स्थानियहरुको गुनासो छ । जिल्ला विकास समितिका कर्मचारी र उद्योग वाणिज्य संघ का केही पदाधिकारीहरु मिलेर रकम गोप्य रुपमा खाने तयारी गरेको स्रोतले बताएको छ । यसैगरी गत वर्ष स्यार्पु पर्यटन महोत्सव मनाउँदा आएको आय व्यय जनतालाई स्पष्ट नखुलाएको भन्दै स्थानियहरु आक्रोशित भएका छन् । स्यार्पु पर्यटन महोत्सवका समयमा पत्रकारहरुलाई इमेल र इन्टरनेटको सुविधा दिइएको भनेर बिल तथा प्रतिवेदन प्रस्तुत गरिएपनि आफुहरुलाई कुनै पनि इमेल इन्टरनेटको सुविधा नदिइएको पर्यटन पत्रकार समुहका अध्यक्ष के.सीले बताए ।

Posted on: 2011-07-28
रुकुम, १२ साउन (ओएनएस)

Thursday, 20 January, 2011

रुकुममा एडिएसएल सेवा

रुकुम/ जिल्लामा बिहीबारदेखि पहिलोपटक एडिएसएल इन्टरनेट सेवा सुचारु भएको छ । नेपाल टेलिकमको ल्यान्डलाइन फोन सेवा सञ्चालन भएको एक महिनापछि इन्टरनेट सेवा सञ्चालनमा ल्याइएको हो ।

टेलिकम रुकुमका प्रमुख कृष्णप्रसाद शर्माले हाललाई सदरमुकाममा मात्र सेवा सीमित रहे पनि बिस्तारै ग्रामीण क्षेत्रमा फोन पुगेपछि इन्टरनेट सेवा विस्तार गर्ने योजना रहेको जानकारी दिए ।

रुकुम सदरमुकाममा यसअघि भिस्याट प्रविधिको इन्टरनेट सञ्चालनमा आएको थियो । इन्टरनेट ढिलो चल्ने र एक मात्र साइबर भएकाले सेवाग्राही समस्यामा पर्दै आएका थिए । जिल्लामा पहिलोपटक एडिएसएल इन्टरनेट सञ्चालनमा आएपछि खलंगा बजारमा बिहीबार मात्रै २ वटा साइबर क्याफे खुलेका छन् । सेवाबापत दु्रत गतिको मासिक १५ सय र मध्यम गतिको १ हजार ७० रुपैयाँ तोकिएको छ ।

Sunday, 16 January, 2011

Fundamentals of Prosperous Nepal

-Janardan Sharma Prabhakar

Along with the political transition, Nepal has been engrossed with various economic problems. The global recession penetrated into the Nepalese economy impacting directly or indirectly. Moreover, political instability, corruption, financial disorderliness, merely profit-oriented investments, lack of confidence towards the banking sector among the people due to the failure in timely payment for the depositors, failure to promote productive sector, swarming imports and unbridled cross border smuggling of goods and services taking benefits of the open border between Nepal and India show that the country's economy has been deteriorating for long. Similarly, the country's economy could be measured through the state of it foreign currency reserves and balance of payment (BoP). Similarly, the recurrent expenditures of the government have surpassed the capital expenditures. Government has severely failed to construct development infrastructures so as to support in production. The budget of the government centers on the ministers and their henchmen. It rather promotes corruption and commissions instead of providing relief to the people at large. No budget targets to expand the productivity and production sector of the country. The backbone of the Nepalese economy, agriculture, is itself marginalized. Likewise, we are still practicing traditional agriculture system. The feudal land ownership system still exists. No one has given attention towards modernization of the means of production. And the country has not been able to tap the potentials of its locally available natural resources.
Given the situation of the country, the formation of its future strategy is very challenging. It is very challenging to get rid of such problems with out a radical reforms in the existing values. The main guiding principle is politics. So, the country should focus on drafting a new constitution as per the will and aspiration of the people to address every issues and move towards building the country a prosperous and sovereign one.
Similarly, political change is one of the crucial factors. The remnants of the feudal system should be eliminated for preserving the newly born republic and institutionalize it. Every organs of the government should be democratize and the access of the people should be guaranteed. People should have rights to speech, religion, health, employment, education, food, cloth and shelter. The participation in every sector should be inclusive and proportional restructuring the existing state structure.
The first measure to free the country from the existing feudal economy is the adoption of revolutionary and scientific land reform providing land to the tillers, modernizing and commercializing the agriculture. The government should come up with special and focused programmes to promote agriculture sector.

Similarly, the labour force should be enhanced with appropriate skills and trainings. The existing shortage of skilled manpower should be address urgently. The measures to protect the forest resources should be taken launching huge awareness campaigns to highlight the importance of forest. Likewise, to end the existing power outage and promote other industries, special programmes to generate power from micro, small and medium hydropower plants should be launched at village and district levels.
The tourism industry is one of the most potential sectors in the country. The country has many more opportunities to cash its cultural, geographical and natural heritages if appropriate programmes were introduced.
Similarly, other potential sector could be to set up industries based on locally available resources such as cement, iron, chemical fertilizer, herbal and other agriculture products and substitute the imports. The state should priorities export-oriented industries with ample subsidies, tax waive and grants.
If the state focused on the above mentioned sectors with its due priority, it will be a basis towards building sovereign economy. Thereafter, the existing trade deficit and balance of payment situation would also improve. There should be appropriate policies and mechanisms to utilize the remittance of the migrant workers in the productive sectors and sector of national interests. Therefore, for sovereign and free economy, the state should be able to create a kind of development wave among people with huge awareness campaigns, people

Source: Gateway Magazine

Wednesday, 12 January, 2011

रुकुम बाउन्न पोखरी त्रिपन्न टाकुरी

गन्तव्य - कोपिला अधिकारी
माओवादी विद्रोहको उद्गमस्थल रुकुममा युद्धका घाउ मात्र छैनन्, मन बहलाउने अत्यन्तै सुन्दर गन्तव्यहरू पनि छन् । अहिलेसम्म व्यवस्थित रूपमा पर्यटनको विकास हुन नसके पनि प्रकृतिको नबिग्रिएको रूप हेर्न रुकुम उत्कृष्ट गन्तव्य हो । स्यार्पु ताल, तालको उत्तरमा रहेको सिमैछरी (झरना), बौलाह छरी, झार्लेबोटको रमणीय जङ्गगल, स्यार्पु तालबाट बगेर गएको दही खोला रुकुमका आकर्षण हुन् ।
पौराणिक भनाइअनुसार भीमसेनले बासोले ताछेको बासताछे पहरा, भीमसेनले नै छेलो हानेको ढुङ्गा, सर्पले चाटेको पहरालगायतका रमणीय स्थानको अवलोकन गर्न सकिन्छ त्यहाँ । स्यार्पु तालमा डुङ्गा चढेर सयर गर्न सकिन्छ भने भ्यूटावरबाट स्यार्पुतालको सम्पूर्ण अवलोकन गर्न सकिन्छ । यति मात्र हैन तपाईंले त्यहाँ सिस्ने हिमाल, कमल दह, देउराली गुफालगायतको अवलोकन गरी भरपुर आनन्द लिन सक्नुहुन्छ । 'बाउन्न पोखरी, त्रिपन्न टाकुरा'को जिल्ला रुकुमले पर्यटकहरूलाई साँच्चै आनन्द प्रदान गर्छ ।
रुकुमको सदरमुकाम मुसीकोटबाट साढे तीन घण्टाको यात्रा तय गर्दा रुकुमकोट पुगिन्छ, जहाँ ५२ पोखरी र ५३ टाकुरी (थुम्का) रहेका छन् । वास्तवमै यो ठाउँ अत्यन्तै मनमोहक रहेको छ । त्यहाँ रहेका पोखरीहरूमा फागुन-चैतमा कमल फक्रिएका हुन्छन् । त्यस समय कमलका पोटा (गुभा) खान पाइन्छ ।
रुकुम जिल्लाको सदरमुकाम मुसीकोटदेखि चार कोस उत्तरपूर्वमा पर्ने स्यार्पु ताल बाफीकोट गाविसको ३, ७ र ९ वडाको बीचमा पर्छ । चारैतिर डाडापाखाले घेरिएको यो ताल निकै आकर्षक छ । २ दशमलव ६ वर्गकिमी क्षेत्रफलमा फैलिएको तालको गहिराइ वर्षात्को समयमा २३ मिटरसम्म हुने गर्दछ भने हिउँदमा १८ मिटरमा खुम्चिन्छ ।
रुकुमको पर्यटन प्रवर्द्धनका लागि असोज ११ देखि १५ गतेसम्म स्यार्पु महोत्सवको आयोजना गरिएको थियो । महोत्सवले रुकुमको पर्यटन प्रवर्द्धनलाई निकै सहयोग पुर्‍याएको स्यार्पु पर्यटन महोत्सव मूल आयोजक समितिका संयोजक चन्द्रबहादुर केसीले बताए । तर, रुकुमेलीलाई होम स्टे सञ्चालन तथा आतिथि सत्कारसम्बन्धी तालीमको आवश्यकता रहेको उनले बताए । अबको १० वर्षमा रुकुमलाई उत्कृष्ट पर्यटन क्षेत्र बनाउने लक्ष्य लिएका छन् उनीहरूले । रुकुमेलीहरूको युद्धको घाउमा मल्हमपट्टी लगाउन पनि तपाईंले एकपल्ट रुकुम जानैपर्छ ।

कसरी जाने रुकुम ?
काठमाडौंबाट डेढ घण्टाको हवाई यात्रापछि रुकुमको सदरमुकामस्थित सल्लो विमानस्थल पुगिन्छ । त्यहाँबाट स्यार्पुताल पुग्नका लागि २ घण्टा टाटासुमोको यात्रा गर्नुपर्छ । त्यसपछि छिमखेत, सोलावाङ हुँदै ८ घण्टाको उकालो चढेपछि स्यार्पु ताल पुगिन्छ ।

बसबाट
काठमाडौँको नयाँ बसपार्कबाट दाङ हुँदै रुकुमको सदरमुकाम मुसीकोटसम्म बसमा जान सकिन्छ । त्यसपछि उल्लिखित टाटा सुमो र पैदल यात्रा शुरु हुन्छ ।

बसोबास
रुकुमको सदरमुकाम मुसीकोट खलङ्गामा साधारण होटलहरू रहेका छन् । स्यार्पुताल क्षेत्रमा भने स्थानीय बासिन्दाको घरमा पेइङ गेष्ट भएर बस्नुपर्ने हुन्छ ।

खर्च कति लाग्छ
१) काठमाडौंबाट मुसीकोटसम्म हवाइभाडा ३ हजार ७ सय ७५ रुपैयाँ वा बसभाडा १ हजार २ सय रुपैयाँ
२) होटलमा बसोबास, खाजा, खानासहित प्रतिदिन खर्च रु. ६ सय रुपैयाँ

निजी विद्यालय छाडेर सरकारीतिर

१८ पुस, रुकुम । रुकुमको एक सरकारी विद्यालयले प्रारम्भिक तहदेखि नै अङ्ग्रेजी पढाउन थालेपछि त्यहाँ विद्यार्थीको चाप बढेको छ । विकट पहाडी भागमा अवस्थित खलङ्गा गाउँ विकास समिति–८ स्थित पशुपति माध्यमिक विद्यालयमा अङ्ग्रेजी माध्यममा पठनपाठन हुन थालेपछि निजी विद्यालयमा अध्ययनरत विद्यार्थी पनि त्यतातिर आकर्षित भएका छन् ।
विद्यालयलाई नमूना विद्यालयका रूपमा स्थापित गर्न तल्लो तहदेखि नै अङ्ग्रेजी अध्यापन प्रारम्भ गरिएको विद्यालय व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष दलबहादुर खड्काले जानाकारी दिए । अध्यक्ष खड्काका अनुसार अङ्ग्रेजी अध्यापनका लागि पाँचजना अतिरिक्त शिक्षकको व्यवस्था गरिएको छ । छोरालाई मात्र विद्यालय पठाउने अभिभावकहरूले छोरीलाई पनि उक्त विद्यालयमा धमाधम भर्ना गराउन थालेका छन् ।

रुकुममा झोलुङ्गे पुलको करोड बजेट फ्रिज

-मेगराज खड्का

२५ पौष, रुकुम । कतिखेर विकाश निमार्णका लागि पैसा छैन भन्ने गरिए पनि कतिखेर भने आएको करोडौं पैसा समेत फ्रिज हुने गरेको छ । रुकुम जिल्लामा यस्तै उदाहरण देखा परेको छ । समयमै बिकास निर्माणका योजनाहरु सम्पन्न हुन नसक्दा रुकुम जिल्लामा करोड बढी बजेट फ्रिज भएको छ ।
गत आर्थिक बर्षमा जिल्लामा बिकास निर्माणका लागि निकासा भएको १ करोड ७ लाख रकम फ्रिज भएको जिल्ला बिकास कार्यालय रुकुमले जनाएको छ । मन्त्रालयबाट समयमै बजेट निकासा नहुने र निकासा भएको बजेट पनि बिकासे कामका लागि परिचालन गर्न नसक्दा यति धेरै रकम फ्रिज भएको हो । गत बर्षको तुलनामा यो दोब्बर रकम फ्रिज भएको समेत बताईएको छ ।
कर्णाली अञ्चल र रुकुम जिल्लामा प्रत्येक बर्षको असार मसान्त भित्र योजना सम्पन्न गरिसक्नुपर्ने सरकारी प्राबधान भएपनि यस पटकदेखि कार्तिक मसान्त सम्म योजना सम्पन्न गरिसक्नु पर्ने भएपनि बजेट फ्रिज भएको हो । अब यी निमार्णधिन झोलोङ्गे पुलहरु अर्कोबर्षको बजेटबाट मात्र निमार्ण पुरा हुने जिल्ला बिकास समिति रुकुमका निमिक्त स्थानीय बिकास अधिकारी राजु आचार्यले बताए ।
कतै बिकासमा सर्बसाधारणले ब्यक्तिगत रुपमा रकम उठाएर पनि काम गरेको तर ढिला भएका कारण रकम फ्रिज भएकोले सर्बसाधरण समेत मर्कामा परेका छन । यसबर्ष पनि बजेट ढिला आय गाउँका बिकास पुरा नभई बिचैमा बजेट फ्रिज हुने सम्भाबना देखिएको छ ।

झन् छिटो फुल्यो लालीगुँरास

साधारणतया फागुन-चैतमा फुल्ने लालीगुराँस यसपालि झन् छिट्टै फुलेको छ। रुकुमका जंगलहरूमा पुस पहिलो सातामै लालीगुराँस फुलेको छ। सदरमुकामनजिकैका बारेगौरा, थर्पुपोखरा, लराभिजाउने, भण्डारीकाँडा, डिग्रेलगायतका सामुदायिक जंगलहरू लालीगुँरास फुलेर राताम्य भएका छन्।
स्थानीयहरू छिट्टै लालीगुराँस फुलेपछि अचम्ममा परेका छन्। "यति छिट्टै लालीगुराँस फुलेको मैले देखेको थिइनँ," स्थानीय वारपिोले सामुदायिक वनका सचिव पुष्कर शर्मा भन्छन्, "सायद जलवायु परविर्तनको असरले होला।" समयभन्दा दुई महिनाअघि फुलेपछि सदरमुकामबाट विभिन्न सामुदायिक वनमा जाने र गुराँस टिप्ने लहर चलेको छ। स्थानीयहरू लालीगुँरासलाई जुस तथा विभिन्न रोगको उपचारमा औषधी बनाउन प्रयोग गर्छन्।
वनक्षेत्रमा जिल्ल्ाामा क्रियाशील एलएफपी नामक संस्थाका जिल्ल्ाा संयोजक रामगोविन्द महर्जन यसपालि समयभन्दा केही महिनाअघि नै विभिन्न फलफूलहरू फल्ने गरेको बताउँछन्। "जलवायु परविर्तनको असरका कारण अफसिजनमा फलफूलहरू उत्पादन हुने गरेका हुन्," उनी भन्छन्, "लालीगुराँस त झन् यसपालि दुई-तीन महिनाअघि फुलेको छ।"
राष्ट्रिय फूलसमेत रहेको लालीगुराँसलाई जडीबुटीका रूपमा प्रयोग गरन्िछ। जिल्लाका अधिकांश जंगलहरूमा लालीगुराँस फुल्न थालेपछि वनहरू राताम्य बनेका छन्। "मैले त अहिलेसम्म पुसमै लालीगुराँस फुलेको कहिल्यै देखेको थिइनँ," खलंगा-४ का पञ्चराम केसी भन्छन्, "पहिलेपहिले त लालीगुराँसले पुसमा पालुवा हाल्थ्यो।"
Source : Nepal(कृष्णप्रसाद गौतम/मुसिकोट)

Monday, 20 December, 2010

देउखोलाकी काली कमिनीको घरमा पुग्दा -गणेश ओली

सानोमा खारावाङबाट रुकुमकोट मावलीगाउँ आउँदा एक;दुई दिन पैदल हिड्नुपथ्र्यो । हत्केला जत्रो साँघुरो बाटो भित्ता कोपेर बनाएको जस्तो । माथितिरबाट ढुङ्गा आउने डर चिप्लियो कि सानीभेरीमै परिने सन्त्रास । घनाझाडी भएकाले बाघभालुको पनि डर उत्तिकै । चोरडाँकाको पनि उस्तै विगविगी । त्यही बाटोमा आमाले मलाई डोकामा बोकेर कतिपटक ओहरदोहर गर्नुभयो मलाई थाहा छैन । जब म थाहा पाउने भएँ त्यसपछि पनि सयौंचोटी त्यही बाटोमा ओहरदोहर गरियो होला । तर एकदिनको यात्रा भने तजुबको बन्यो । जो मेरो मानस्पटलबाट चाहेर पनि हट्न सकेको छैन ।
हामी बसाई सरेर रुकुमकोट आयौं । पढाईमा व्यस्त भइयो । हुर्कदै जाँदा मलाई खारावाङ जाने हुटहुटी लागिरहन्थ्यो तर मौका नमिल्ने । २०६० साल असार महिनामा हरिविष्णु अंकल टोपबहादुर अंकल लगायतसँग म पनि यासा्रगुम्वाको सिजनमा बुँकी जाने निधो गरें । हामी काठमाण्डौबाट हिडेका भएपनि मलाई रुकुमकोट पुगुाजेल कुनै नौलो अनुभव भएन । फेरि त्यस्तो अपेक्षा पनि थिएनर भेटिएन पनि । तर जब हामीले वालुवा बजार काट्यौ त्यसपछि म मा नयाँ वातावरण नयाँरहनसहन नयाँ कलासंस्कृतिर भेषभूषामारमाउने सोंच जाग्यो । बाटोमा भेटिने यस्तै फरकपनमारोमािाचत हुँदै हामी अगाडि बढिरह्यौं पहिलेको त्यो झाडी भएको साँगुरो बाटो अहिले केहि फेरिएकोरहेछ त्यो देखेर खुसी लाग्यो ।
हाम्रो टोली देउखोलामा गएर बास बस्ने निधो गर् यो । जताततै जंगलै जंगलर पहाड तर बीचमा समथर भूभाग जहाँ २÷४ घर मानिसहरु बसोबास गर्दारहेछन् । खेतीको नाममा वर्षामा छ महिना पुग्ने मकैबाहेक त्यस ठाउँमा बाली नहुँदोरहेछ । गरीबीका कारण त्यहाँका मानिसहरु खोलाको माछा मार्नेर जंगलको कन्दमुल खाएर जीवन गुजारा गर्दारहेछन् । कोही भने होटलर पसलतिर पनि हात हाल्दैरहेछन् । भयङ्कर गरीबी अज्ञानता पछौटे संस्कृति र राज्यविहिनताको अवस्थामा उनीहरुको यो कदम पनि कुनै नयाँ विचारर वस्तु प्रतिउत्पादन गरेको भन्दा कम थिएन । देउखोलामा हामी बास बस्ने निधो त गर् यौं तर कसैकोमा पिठो छैन कसैकोमा सुत्ने ठाउँ छैन कसैकोमा हामी जस्तै अन्य मान्छे आएर बसिसकेका छन् । एकैचोटी एकदर्जन मासिन बास बस्न आए भने पाल्न नसक्ने अवस्थाको त्यो विवश बस्तीमा हामीले एक छेउमा बल्लतल्ल बास पायौं । घरबेटीको नाम थियो काली कमिनी । छाला कालो भएपनि काली कमिनीको मन भने उज्यालो थियो । घरमा उनीकी एक छोरीर बूढा ससुरा बा मात्र थिए । काली कमिनीकी छोरीको उमेर १७÷१८ को भएपनि हेर्दा उनी ३५÷४० वर्षकी लाग्थिन् । कसैकसैले त उनीलाई बूढीकन्या पनि भन्दारहेछन् । तर उनी कहाँको बूढो हुनु बहुसंख्यक नेपालीझैँरोग भोकर शोकले थिचिएका उनीहरु गरीबीकोरोगले थिचिएररगत नभएर निन्यौरा खाना नपाएर ख्याउटे भएकाले उमेरमै बुढयौलीले छोएका जस्ता देखिन्थे । उनीहरुको कति पुस्ताले त्यो देउखोला किनारमा चक्कर काट्दा काट्दै जीवन टुङग्याए । फेरि त्यही चक्रमा काली कमिनीहरु कति चक्कर काटिरहेका छन् । सायद त्यही विडो थाम्न जन्मिएकी होलिन ती अभागी छोरी पनि ।
मनमा पिरलो भएपनि उनीहरु त्यही भूगोलको वातावरणमा कम खुसी छैनन् । उनीहरुलाई साँझ बिहानको छाक टार्नेबाहेक संसारिक कुनै झन्झट भने छैन । प्रकृतिको मनोरम छटामा अवस्थित त्यो बस्तीको सुन्दरता कम व्याख्या गर्न लायक भने छैन । सानीभेरी बैसले मैमत्त छ । सिस्ने हिमाल उस्तै बैशालु हावा कुँदाउछ । ती भिराखा जवानीले ढपक्क छन् तर ऊ अर्थात काली कमिनीकी २० वर्षे छोरीको जीवन त्यही कल्ाकलाउँदो वातावरणमा ढल्दाबखतको रुख जस्तो छ । ओठमा जोवानको हाँसो छैन । उमेर बैशले कल्प फाल्ने बेला हो । तर यी कुनै उपमा उनका लागि निरर्थक छन् ।
हुन त आमा काली भएपनि छोरी त काली भने हैन । लाली पाउडर घस्ने हो भने त हिरुनी जस्ती हुन्थी होला ऊ पनि । गाउँलेका अनुसार कुन ठकुरी बाँस बस्न जाँदा काली कमिनीले पेट बोकेकीरे ! ठकुरी लापत्ता भयो तर पेटमा बसेकी छोरी गोरी जन्मी । ऊ नै भई काली कमिनीकी साहरा । मानिस गोरी भएपनि के गर्नु गरीबीको ध्वाँसोले ओठैर गाला चिराचिरा परेर फाटेको उजाड खोंच जस्तो । त्यही थात थलोमा कसे्रनी बत्ती बाँबरी गुधौली वेलीर चमेलीहरु फूलेका छन् तर फकि्रदो उमेरमा पनि उसको जीवन फुल्न सकेको छैन ।
म कहिलेकाँही गम्छु । यो देशमा कोहि हाँसेर जीवन बिताएका छन् त कोही दुर्दशा ओढोर बाँचेका छन् । कोही माथिका माथि कोही तलका तल । भनिन्छ- लोकतन्त्रमा सबैलाई समान हकअधिकार हुन्छ तर गणतन्त्रको उदय हाम्रो देश नेपालका बासिन्दाको यो दुर्दशा देख्दा लाग्छ प्रजातन्त्र वा संसदीय व्यवस्था कम्युनिष्टले भनेझंै खसीको टाउको झुण्ड्याएर कुकुरको मासु बेच्ने थलो नैरहेछ क्यार । लोकतन्त्रमा सबैलाईृ फुल्ने अधिकार भएपनि फुल्न नसक्नेलाई फूलाउन प्रयत्न गर्ने बोल्न नसक्नेलाई बोलाउन सहयोग गर्ने उठन नसक्नेलाई उठाउन प्रयत्न गर्ने कोही हुँदोरहेनछ । म नेपालीको अवस्था देखेर त्यही लख काट्छुर संसदीय प्रजातन्त्रको विपक्षमा दह्रो उत्तर भेटाउँछु ।
घरको एक छेउमा बूढा बा गुजुल्टो परेका छन् । ओढ्नेको नाममा आफू भन्दा बूढो दर्जनौ ठाउँमा भ्वाङ परेको एउटा कम्बल छ । के कम्वल भन्नु टालै टालाको खात भने पनि भयो । टाउकामा टोपी छ । नेपालीपन झल्काउन उनले टोपी लगाएका होलान् तर के गर्ने त्यही टोपी च्यातिएर घेरामात्रै बाँकी छ । आफ्नोपनको झल्को दिने टोपी
फेर्न नसकेर उनको दर्दको पीडा झल्किरहेको छ । कुराकानीको शिलशिलामा उनी भन्छन्- टोपी फेर्न पनि सकिएको छैन मलाई लाग्छ आफनोपन नै पीडा भएको छ उनीका लागि । नेपाली नभैदिएको भए कमसे कम टोपीको सट्टा खाली टाउको भएपनि सन्तोष त हु्ने थिए ।
बाजेको उमेरले नेटो काटिसकेको छ तर पनि नेपाली टोपीबाहेक उनीसँग नेपालीपन झल्काउने केहीरहेनछ । उनको न त नागरिकता नैरहेछ न त नेपाल सरकारको कसैसँग साइनो नै जोडिएकोरहेछ जे छ त्यही टोपीमा छ । छातीमार मुटुमा नेपालीपन होला तर नेपाली हुनुमा उनीमा गर्व पनि छैन कुनै दःुख पनि छैन । नागरिकता बनाउनु पनि उनका लागि गरीबीको भार थप्नु नै हो । नागरिकता बनाएपछि सरकारबाट उनले पाउनु केही हैन । उल्टो गाविस जाउ सदरमुकामा जाउ होटलमा बसेर भात खाउ अनि कर्मचारीको यो पुगेनर ऊ पुगेनको झन्झट सुन । उनी एक्लै जान पनि सक्ने हैन अर्कोरखौटी पनि चाहियो । उसको पनि खर्च बेहोर्नुपर् यो । आम्दानी छैन सबै ऋण गरेर गर्ने हो । यो नभएको झन्झट बेहोरेर किन बनाउने नागरिकता उनी जस्ता थुप्रै नेपालीको प्रश्न होला यो ।
नेपालका बारेमा पनि धेरै जानकारीरहेनछ बूढालाई । नेपाल भनेको ठूला मान्छे बस्ने भन्छन् उनीले भने । पहिले हाम्रा गाउँका ठूलाठालु पनि नेपाल जान्थे हामी जस्ता गरीब त नेपाल पुग्ने अवसर कहाँ पाउनु उनीको व्यङग्य प्रश्न थियो त्यो । तपाई बसेको ठाउँ पनि नेपालै त हो नि बाजे मेरो प्रश्नको खिल्ली उडाउँदै उनी हाँस्ोर भने यो नेपाल हैन देउखोला पो हो त । के नेपाल देउखोला जस्तै छ बाबु ।
कहाँको देउखोला जस्तो हुनु बाजे तपाईको नेपाल त धुरी हेर्दा टोपी खस्ने घर । तपाई खाली खुट्टा हिड्नुहुन्छ नेपालका मान्छे चिल्ला सडकमा हुकिन्छन् । त्यहाँ त्यो भन्दा ठूलो सत्ता छ शक्ति छ अनि सुविधार सम्पन्नता । तपाई सबै बुझे त्यसैलाई स्वर्ग भन्नुहुन्छ बाजे मैले मनमनै भने । म बूढा बासँग उनीका जीवनका अनुभूति सुन्न व्यस्त थिए । बीचबीचमा ढिडो पकाउँदै गरेकी काली कमिनी पनि कुरामा थपि लाग्थिन । बीचबीचमा हामी सबै हाँसो उठ्दो कुरा पनि गर्दथ्यौं । कुरा गर्दागर्दै ढिडो पनि पाकिसक्यो ।
ढिडो खाने तरखरमा लागिरहेको बेला खोलामा गड्याङ गुडुङको ठूलो आवाज आयो । कालि कमिनी खोलातिर दगुरिन् । खोलाले ठूला-ठुला मुढा बगाएर ल्याएकोरहेछ । उनी त्यही बगाउन गएकीरहिछिन् । खोलाको बगरमा अरु पनि मानिसरहेछन् क्यारे सबै मिलेर बगेको रुख खोलाको भेलबाट निकालेर किनारा लगाए । उनी त्यो रुख किनारमाराखेर हामीलाई खाना पस्किन फेरि घरमा फर्किइन् । उनले हामीतिर विजय भावको हाँसो देखाउँदै भनिन्- यसरी नै हो हामीले दाउराको जोहो गर्ने । उनीको विजय भाव देखेर म भने शोक मग्न भए गरीबीको भङ्गालोमा कतिदिन ढुङ्गासँग ठोकिदै जीवन बित्ने होला कहिले किनारा लाग्ने होला त्यो भङ्गालोमा परेको जीवन धेरै बेरसम्म मैले गमिरहे ।
त्यो परिवार एउटा कोरा कागज हो ।राज्य बलियो भयो भने उनीहरुलाई सुन्दर फुल बनाउन सक्छ । त्यस परिवारलाई अरु लाई शिक्षा दिने पुस्तक बनाउन सक्छ । देशलाई आवश्यक पर्ने कुनैपनि साधन बनाउन सक्छ तर नेताहरुलाई कुसर्ी दौडमा ठिक्क छ । अनि कस्तुरीको लागि बिना काम नलागेझंै नेपालीका सीपर पौरख नेपालका लागि काम नलाग्ने वस्तु बनेर फालिएका छन् । सडक गल्ली खोलाकिनार भिरपाखार डाँडाकाँडामा उनीहरु फगतका वस्तुझैं थिचिदै मिचिदै पि_िल्सदै गल्दैर झर्दै गएका छन् देउखोलाकी काली कमिनी जस्तै गरी ।

-गणेश ओली

Friday, 17 December, 2010

सल्यान र रुकुमका यतायात सेवा अवरुद्ध

सल्यान र रुकुमबाट चल्ने लामो तथा छोटो दुरीका यतायात सेवा अवरुद्ध भएका छन् ।
सल्यानको धनवाङ गाउ बिकास समिति– ४ का धनबहादुर रानालाइ सल्यान–रुकुम बस व्यवसायी समितिका महासचिव अरमिन्द्र राइले कुटपीट गरेको भन्दै नया नेपाल युवा क्लब धनवाङले यतायात सेवा अवरुद्ध पारेको हो।
चितवन मेडिकल कलेजमा कार्यरत रानालाइ मंसिर अठ्ठाइस गते सल्यान जाने क्रममा महासचिव राइले बसको सिट नमिलाइ मुडा राखी लगेको भन्ने बिषयमा विवाद भएपछी आफूलाई कुटपीट गरेको रानाको आरोप लगाएछन्। रानाको दुवैओटा खुट्टा चल्दैनन्।
Source:dcnepal.com

Thursday, 9 December, 2010

प्रेस युनियन रुकुमको अध्यक्षमा गौतम

प्रेस युनियन रुकुमको अध्यक्षमा कृष्णप्रसाद गौतम निर्विरोध निवार्चित भएका छन् ।
'गाउँ-गाउँमा पत्रकार प्रेस युनियनको आधार' भन्ने नाराका साथ मङ्गलबारदेखि सुरु भएको नेपाल प्रेस युनियन रुकुमको पाँचौ जिल्ला अधिवेशन नयाँ नेतृत्व चयन गदै बुधबार सम्पन्न भएको छ ।
यस्तै निर्विरोध निवार्चित भएका अन्य पदाधीकारीहरूमा उपाध्यक्ष दिनेश खड्का, सचिव आदर्श केसी, सहसचिव बालकृष्ण शर्मा, कोषाध्यक्ष शान्ति मल्ल तथा सदस्यहरू ताराप्रसाद वली, केशरबहादुर वली, प्रेमप्रकाश वली, यमुना हमाल, पूर्णचन्द्र केसी रहेका छन् । साथै अधिवेशनले मंसिर २८, २९ र ३० गते बुटवलमा हुने युनियनको केन्द्रीय महाधिवेशनमा प्रतिनिधिहरूसमेत छनोट गरेको छ । प्रतिनिधिहरूमा डिलबहादुर शाही, दिनेश खड्का, लक्ष्मण केसी, तारकप्रतिभा केसी, राजु लामिछाने, चाँदनी केसी, भीमा वली रहेका छन् ।
अधिवेशनले पछिल्लो समयमा प्रेसमाथि भइरहेको आक्रमण, धम्की तथा पत्रकारहरूमाथि भएका कुटपिटका घटनाहरूमा राज्यले तदारुकता देखाउनुपर्ने, जिल्लामा प्रेस स्वतन्त्रताविरुद्ध विभिन्न पक्षबाट भएका क्रियाकलापहरूको विरुद्धमा सबै पत्रकारहरू एकजुट हुनुपर्ने, श्रमजीवी पत्रकार ऐन लागू गराउन राज्यले अग्रसरता देखाउनुपर्नेमा जोड दिएको छ ।
अधिवेशनले पत्रकारिताका व्यावसायिक हितका लागि जिल्लास्थित सबै पत्रकारहरूको बीचमा सामन्जस्यता कायम गर्दै अगाडि बढ्नका लागि आगामी नीति तथा कार्यक्रमसमेत तय गरेको छ ।

रुकुमका दश गाविस २०१५ देखि खुल्ला दिसामुक्त क्षेत्र

रुकुम, (नेस), झाडापखालाबाट सुरक्षित रहन रुकुम जिल्लामा कार्यरत गाविस सचिवहरुले जिल्लालाई सन् २०१५ सम्म खुल्ला दिसामुक्त जिल्ला घोषणाका लागि प्रतिबद्धता जनाएका छन्।
उनीहरुले गाविसको कुल बजेटबाट १० प्रतिशतभन्दा बढी बजेट सरसफाइका लागि विनियोजन गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका हुन्।
जिल्ला सरसफाइ समन्वय समिति रुकुमको आयोजनामा सोमबार सदरमुकाम खलंगास्थित खानेपानी तथा सरसफाइ सब डिभिजन कार्यालय रुकुमको सभाहलमा सम्पन्न गाविस सचिवहरुको अभिमुखीकरण गोष्ठीमा गाविस सचिवहरुले यस्तो प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका हुन्। गोष्ठीमा जिल्लालाई खुला दिसामुक्त क्षेत्र घोषणा गर्ने कार्यलाई सहयोग पुर्याउने उद्देश्यले पहिलो चरणमा १ वर्षभित्र १० गाविसलाई खुल्ला दिसामुक्त क्षेत्र घोषणा गर्ने निर्णयसमेत गरिएको छ। पहिलो चरणमा खुल्ला दिसामुक्त क्षेत्र घोषणा गरिने गाविसहरुमा साँख चौखावाङ रुकुमकोट खलंगा आठबिसडाँडागाउँ छिवाङ खारा बाँफिकोट विजयश्वरी र झुला गाविस रहेका छन्।
गोष्ठीमा गाविस सचिवहरुले बजेट विनियोजन गर्दा लक्षित वर्गले अनिवार्य शौचालय निर्माण गरेको हुनुपर्ने मापदण्ड लागू गर्ने कुरामा समेत प्रतिबद्धता जनाएको जिविस रुकुमका योजना अनुगमन तथा प्रशासकीय अधिकृत शिवकुमार कार्कीले बताउनुभयो।

Thursday, 2 December, 2010

उम्मेदवार हुन पाइन्न

कमल थापा, रुकुम,मंसिर १७- रुकुममा गठन भएका पत्रकारहरुका संगठन र पत्रकारहरुले घरमा शौचालय नबनाएका पत्रकारलाई आगामी माघमा हुने नेपाल पत्रकार महासंघ रुकुम शाखाको निर्वाचन उम्मेदवारी दिन नपाउने निर्णय गरेका छन्।
पत्रकारहरुको छाता संगठन नेपाल पत्रकार महासंघ, एमालेसमर्थित प्रेस चौतारी नेपाल, कांग्रेससमर्थित नेपाल प्रेस यूनियन र माओवादीसमर्थित क्रान्तिकारी पत्रकार संघको संयुक्त भेलाले यस्तो निर्णय गरेको हो।
जिल्ला खानेपानी कार्यालयको आयोजनामा भएको भेलामा उनीहरुले यस्तो निर्णय गरेका हुन्। घरघरमा शौचालय निर्माण गर्ने र शौचालयको प्रयोग बढाउने उद्देश्यका साथ यस्तो निर्णय गरिएको हो।
'घरमा शौचालय नहुने पत्रकारहरुलाई महासंघको निर्वाचनमा भाग लिन नदिने सहमति भएको छ,' नेपाल पत्रकार महासंघ रुकुम शाखाका सभापति नारायण शाहले भने, 'पत्रकारहरुबाटै शौचालय बनाउने अनिवार्य अभियान चलाउँदा समाजमा सकारात्मक सन्देश जाने र सर्वसाधारणले पनि अनुसरण गर्ने हुँदा यस्तो बाध्यकारी निर्णय गरिएको हो।'
महासंघ, चौतारी, युनियन र क्रान्तिकारीका प्रमुखहरुले नै निर्णयमा सहमति गरेकाले कसैले पनि विरोध गर्ने पाउने छैनन्।
निर्वाचनमा उम्मेदवार बन्नको लागि कसैले शौचालय भएको झुठा दाबी गर्न नपाओस् भन्नको लागि पत्रकारहरुको घर-घरमा अनुगमन गरिने भएको छ। घरमा शौचालय भएको झूठो विवरण पेश गरेर उम्मेदवार भएमा साधारण सदस्यताबाटै निष्काशन गर्न समेत सकिने क्रान्तिकारी पत्रकार संघका अध्यक्ष ध्रुब बुढाथोकीले वताए। 'निर्वाचनको एक महिनाअघि पत्रकारहरुका घरका शौचालय अनुगमन गरिने छ,' अध्यक्ष बुढाथोकीले भने,'नैतिक संकटबाट पार पाउन र समाजको शरमले पनि शौचालय बनाउन सघाउ पुग्ने छ।'
सबैभन्दा राम्रो र छिटो शौचालय बनाउने पत्रकारहरुलाई पुरस्कार तथा सम्मान प्रदान गर्ने जिल्ला खानेपानी कार्यालयका इन्जिनियर प्रेमप्रसाद डोटेलले बताए।